Tài liệu trên website https://hoclamsang.vn dùng để tra cứu, phục vụ hoạt động giảng dạy và học tập, không phải là tài liệu hướng dẫn việc tự điều trị. Các hoạt động tư vấn y khoa hoặc điều trị phải có bác sĩ chuyên khoa hướng dẫn.
← Trang chủ

Bỏng

ICD-10 · T31Ngoại khoa✓ Đã pre-checkChuyên khoaY văn lâm sàng chuẩn (tham khảo: Schwartz's Principles of Surgery và Sabiston Textbook of Surgery)
🕒 Cập nhật: 09/11/2026 · 📚 Nguồn: Y văn lâm sàng chuẩn (tham khảo: Schwartz's Principles of Surgery và Sabiston Textbook of Surgery)
📖 Tổng quan bệnh học
Định nghĩa: Bỏng là tổn thương mô do tiếp xúc với nhiệt độ cao (nhiệt), điện, hóa chất, bức xạ hoặc ma sát. Mức độ tổn thương phụ thuộc vào tác nhân gây bỏng, cường độ, thời gian tiếp xúc và vị trí giải phẫu. Bỏng gây ra một loạt các phản ứng sinh lý tại chỗ và toàn thân, có thể dẫn đến suy đa tạng và tử vong nếu không được điều trị kịp thời và đúng cách.
Dịch tễ: Bỏng là một vấn đề sức khỏe cộng đồng toàn cầu, gây ra hàng triệu ca chấn thương và hàng trăm nghìn ca tử vong mỗi năm. Trẻ em và người lớn tuổi là những đối tượng dễ bị tổn thương nhất. Các nguyên nhân phổ biến bao gồm bỏng lửa, bỏng nước sôi, bỏng điện và bỏng hóa chất. Tỷ lệ mắc và tử vong cao hơn ở các nước có thu nhập thấp và trung bình. Bỏng thường xảy ra tại nhà hoặc nơi làm việc.
Cơ chế bệnh sinh: Tổn thương bỏng gây ra một phản ứng viêm cục bộ và toàn thân. Tại chỗ, nhiệt độ cao làm biến tính protein tế bào, gây hoại tử đông và tổn thương mạch máu, dẫn đến tăng tính thấm thành mạch và thoát dịch huyết tương vào khoảng kẽ, hình thành phù nề. Phản ứng viêm toàn thân bao gồm giải phóng các chất trung gian gây viêm (cytokines, chemokines), kích hoạt hệ thống bổ thể và đông máu. Điều này dẫn đến giãn mạch, tăng tính thấm mao mạch toàn thân, gây mất dịch lớn vào khoang thứ ba (third space loss), giảm thể tích tuần hoàn, sốc giảm thể tích (hypovolemic shock) và suy tạng. Bỏng cũng gây ra tình trạng tăng chuyển hóa (hypermetabolic state) kéo dài, tăng nhu cầu năng lượng và protein, suy giảm miễn dịch và tăng nguy cơ nhiễm trùng.
Phân loại: Phân loại bỏng theo độ sâu: độ 1 (biểu bì), độ 2 nông (biểu bì và một phần lớp bì nông), độ 2 sâu (biểu bì và phần lớn lớp bì sâu), độ 3 (toàn bộ lớp da), độ 4 (tổn thương sâu đến cơ, xương, gân). Phân loại theo diện tích: được ước tính bằng quy tắc 9 (Rule of Nines) cho người lớn hoặc biểu đồ Lund-Browder cho trẻ em. Phân loại theo nguyên nhân: bỏng nhiệt, bỏng điện, bỏng hóa chất, bỏng bức xạ, bỏng ma sát. Phân loại theo mức độ nặng (theo Hiệp hội Bỏng Hoa Kỳ - American Burn Association - ABA): bỏng nhẹ, bỏng trung bình, bỏng nặng, dựa trên độ sâu, diện tích, vị trí, nguyên nhân và các yếu tố bệnh nhân khác.

Bước 1. Bệnh sử và lý do đến khám

📚 Theo Y văn
  • Thu thập thông tin chi tiết về hoàn cảnh xảy ra bỏng
    • Nguyên nhân gây bỏng (lửa, nước sôi, điện, hóa chất, v.v.)
    • Nhiệt độ/cường độ tác nhân, thời gian tiếp xúc
    • Vị trí ban đầu của tổn thương
    • Các triệu chứng kèm theo ngay sau bỏng (đau, khó thở, ho, khàn tiếng, thay đổi tri giác)
    • Thời gian từ khi bị bỏng đến khi nhập viện
    • Các biện pháp sơ cứu đã được thực hiện (làm mát, băng bó, v.v.)
  • Lý do chính khiến bệnh nhân đến khám
    • Đau dữ dội
    • Tổn thương da rộng hoặc sâu
    • Khó thở hoặc các dấu hiệu tổn thương đường hô hấp
    • Sốc hoặc các dấu hiệu toàn thân nặng
📖 Nguồn: Y văn lâm sàng chuẩn (tham khảo: Schwartz's Principles of Surgery và Sabiston Textbook of Surgery)
💬 Góp ý bước này

Bước 2. Tiền sử, yếu tố nguy cơ

📚 Theo Y văn
  • Tiền sử bệnh lý
    • Các bệnh nền mạn tính (tim mạch, hô hấp, tiểu đường, thận, gan, suy giảm miễn dịch) có thể ảnh hưởng đến tiên lượng và điều trị
    • Tiền sử dị ứng thuốc, thức ăn
    • Tiền sử phẫu thuật, chấn thương trước đó
    • Các thuốc đang sử dụng (đặc biệt là thuốc chống đông, corticosteroid)
  • Yếu tố nguy cơ liên quan đến bỏng và biến chứng
    • Tình trạng tiêm chủng uốn ván
    • Yếu tố xã hội (hút thuốc, rượu bia, ma túy) ảnh hưởng đến quá trình lành vết thương và nguy cơ nhiễm trùng
    • Tuổi (trẻ em và người già có nguy cơ cao hơn về mức độ nặng và biến chứng)
    • Các bệnh lý tâm thần hoặc khuyết tật thể chất có thể làm tăng nguy cơ bị bỏng hoặc cản trở việc tự chăm sóc
📖 Nguồn: Y văn lâm sàng chuẩn (tham khảo: Schwartz's Principles of Surgery và Sabiston Textbook of Surgery)
💬 Góp ý bước này

Bước 3. Triệu chứng, dấu hiệu

📚 Theo Y văn
  • Đánh giá toàn thân (ABCDE - Airway, Breathing, Circulation, Disability, Exposure)
    • Dấu hiệu sinh tồn (mạch, huyết áp, nhịp thở, nhiệt độ, SpO2)
    • Tình trạng tri giác (thang điểm Glasgow Coma Scale - GCS)
    • Tình trạng hô hấp (khó thở, thở rít, khàn tiếng, ho, đờm đen, lông mũi cháy, bỏng vùng mặt/cổ)
    • Tình trạng tuần hoàn (dấu hiệu sốc, thời gian đổ đầy mao mạch)
  • Đánh giá tại chỗ vết bỏng
    • Độ sâu của bỏng: Bỏng độ 1 (đỏ, đau, không phồng rộp); Bỏng độ 2 nông (đỏ, phồng rộp, ẩm ướt, rất đau, ấn trắng); Bỏng độ 2 sâu (đỏ/trắng, phồng rộp lớn, ít đau hơn, ấn không trắng hoặc trắng chậm); Bỏng độ 3 (trắng bệch/nâu sẫm/đen, khô, cứng, không đau, không có cảm giác); Bỏng độ 4 (tổn thương sâu đến xương, cơ, gân)
    • Diện tích bỏng: Ước tính bằng quy tắc 9 (Rule of Nines) cho người lớn hoặc biểu đồ Lund-Browder cho trẻ em
    • Vị trí bỏng: Các vị trí đặc biệt như mặt, cổ, tay, chân, khớp lớn, tầng sinh môn, đường hô hấp có ý nghĩa tiên lượng nặng
📖 Nguồn: Y văn lâm sàng chuẩn (tham khảo: Schwartz's Principles of Surgery và Sabiston Textbook of Surgery)
💬 Góp ý bước này

Bước 4. Hội chứng

📚 Theo Y văn
  • Hội chứng sốc bỏng (Burn shock)
    • Xảy ra trong 24-48 giờ đầu sau bỏng nặng (>20% TBSA)
    • Đặc trưng bởi giảm thể tích tuần hoàn, rối loạn điện giải, suy tạng do thoát dịch huyết tương lớn vào khoảng kẽ
  • Hội chứng suy hô hấp cấp tiến triển (ARDS - Acute Respiratory Distress Syndrome)
    • Do tổn thương đường hô hấp do hít khói, hơi nóng hoặc phản ứng viêm toàn thân
    • Gây phù phổi không do tim, giảm oxy máu nặng
  • Hội chứng chèn ép khoang (Compartment Syndrome)
    • Xảy ra khi bỏng sâu chu vi ở chi hoặc thân, gây phù nề và chèn ép các cấu trúc mạch máu, thần kinh, cơ
    • Dẫn đến thiếu máu cục bộ và hoại tử mô
  • Hội chứng nhiễm trùng huyết (Sepsis)
    • Biến chứng thường gặp và nguy hiểm nhất ở bệnh nhân bỏng nặng
    • Do hàng rào bảo vệ da bị phá vỡ, suy giảm miễn dịch và vi khuẩn xâm nhập
  • Hội chứng ly giải cơ vân (Rhabdomyolysis)
    • Thường gặp trong bỏng điện hoặc bỏng sâu do chấn thương nghiền ép
    • Giải phóng myoglobin vào máu, gây tổn thương thận cấp
📖 Nguồn: Y văn lâm sàng chuẩn (tham khảo: Schwartz's Principles of Surgery và Sabiston Textbook of Surgery)
💬 Góp ý bước này

Bước 5. Chẩn đoán phân biệt

📚 Theo Y văn
  • Phân biệt với các tình trạng da khác có biểu hiện tương tự
    • Viêm mô tế bào (Cellulitis): Nhiễm trùng da và mô dưới da, gây đỏ, sưng, nóng, đau nhưng không có tiền sử tiếp xúc với tác nhân gây bỏng rõ ràng.
    • Phản ứng dị ứng da nghiêm trọng (Severe Allergic Reaction): Ví dụ như hội chứng Stevens-Johnson (Stevens-Johnson Syndrome) hoặc hoại tử biểu bì nhiễm độc (Toxic Epidermal Necrolysis - TEN), gây tổn thương da lan rộng, phồng rộp, bong tróc nhưng có cơ chế miễn dịch hoặc do thuốc.
    • Viêm da tiếp xúc (Contact Dermatitis): Phản ứng viêm da do tiếp xúc với chất gây dị ứng hoặc kích ứng, thường giới hạn ở vùng tiếp xúc.
    • Tổn thương do lạnh (Frostbite): Tổn thương mô do tiếp xúc với nhiệt độ cực thấp, có thể gây hoại tử nhưng cơ chế bệnh sinh và điều trị khác biệt.
    • Tổn thương do hóa chất (Chemical Injury): Mặc dù là một loại bỏng, cần phân biệt rõ tác nhân hóa chất để có biện pháp xử lý đặc hiệu (ví dụ: rửa trôi, trung hòa).
📖 Nguồn: Y văn lâm sàng chuẩn (tham khảo: Schwartz's Principles of Surgery và Sabiston Textbook of Surgery)
💬 Góp ý bước này

Bước 6. Cận lâm sàng, xét nghiệm

🔬 Cận lâm sàng — theo độ đặc hiệu
🥇 Khẳng định chẩn đoán
PaO2 (Partial pressure of oxygen)
<80 mmHg — Đánh giá mức độ suy hô hấp, tổn thương đường hô hấp do hít khói.
PaCO2 (Partial pressure of carbon dioxide)
>45 mmHg — Đánh giá tình trạng thông khí, suy hô hấp. Tăng PaCO2 gợi ý suy hô hấp giảm thông khí.
pH
<7.35 — Đánh giá tình trạng toan kiềm. Toan chuyển hóa thường gặp trong sốc bỏng.
Nội soi phế quản (Bronchoscopy)
Dấu hiệu tổn thương niêm mạc đường thở (ví dụ: đỏ, phù nề, loét, đờm đen) — Đánh giá trực tiếp mức độ tổn thương đường hô hấp do bỏng, hỗ trợ quyết định đặt nội khí quản.
Cấy máu, cấy dịch vết bỏng
Dương tính — Xác định tác nhân gây nhiễm trùng và kháng sinh đồ, hướng dẫn điều trị kháng sinh.
🔬 Đặc hiệu cao
COHb (Carboxyhemoglobin)
>3% (người không hút thuốc), >10% (người hút thuốc) — Chẩn đoán ngộ độc Carbon Monoxide (CO) trong bỏng hô hấp, đặc biệt khi hít khói.
Myoglobin niệu
Dương tính — Gợi ý ly giải cơ vân, đặc biệt trong bỏng điện hoặc chấn thương nghiền ép, có nguy cơ gây tổn thương thận cấp.
📊 Hỗ trợ gợi ý
Hct (Hematocrit)
>50% — Cô đặc máu do thoát dịch huyết tương, gợi ý mức độ mất dịch và nhu cầu hồi sức dịch.
WBC (White Blood Cell)
>12.000/mm3 — Tăng phản ứng viêm cấp sau bỏng, có thể gợi ý nhiễm trùng nếu kéo dài hoặc kèm theo các dấu hiệu khác.
Na+ (Natri)
135-145 mmol/L (bình thường) — Rối loạn do mất dịch, truyền dịch, suy thận. Hạ natri máu có thể do pha loãng hoặc mất qua dịch bỏng.
K+ (Kali)
3.5-5.0 mmol/L (bình thường) — Tăng trong bỏng điện, ly giải cơ vân; giảm do mất qua dịch bỏng hoặc truyền dịch quá mức.
Creatinine
0.6-1.2 mg/dL (bình thường) — Đánh giá chức năng thận, theo dõi tổn thương thận cấp do sốc hoặc ly giải cơ vân.
BUN (Blood Urea Nitrogen)
7-20 mg/dL (bình thường) — Đánh giá chức năng thận, theo dõi tổn thương thận cấp và tình trạng dị hóa protein.
Lactate
>2 mmol/L — Chỉ điểm tưới máu mô kém, sốc, toan chuyển hóa. Mức độ tăng tương quan với tiên lượng.
Albumin
<3.5 g/dL — Đánh giá tình trạng dinh dưỡng và mức độ mất protein qua dịch bỏng. Hạ albumin máu nặng có thể ảnh hưởng đến phù nề và lành vết thương.
X-quang ngực
Bất thường (ví dụ: thâm nhiễm, phù phổi) — Đánh giá tổn thương phổi, phù phổi, viêm phổi do bỏng hô hấp hoặc biến chứng khác.
📚 Theo Y văn
  • Các xét nghiệm máu cơ bản
    • Công thức máu (Complete Blood Count - CBC)
    • Điện giải đồ (Electrolytes)
    • Chức năng thận (Creatinine, BUN - Blood Urea Nitrogen)
    • Khí máu động mạch (Arterial Blood Gas - ABG)
    • Lactate
    • Albumin
    • Đông máu cơ bản (PT - Prothrombin Time, aPTT - activated Partial Thromboplastin Time)
  • Các xét nghiệm đặc hiệu và chẩn đoán hình ảnh
    • Tổng phân tích nước tiểu (Urinalysis)
    • X-quang ngực (Chest X-ray)
    • Nội soi phế quản (Bronchoscopy)
    • Điện tâm đồ (Electrocardiogram - ECG)
    • Cấy máu, cấy dịch vết bỏng (Blood and Wound Cultures)
📖 Nguồn: Y văn lâm sàng chuẩn (tham khảo: Schwartz's Principles of Surgery và Sabiston Textbook of Surgery)
💬 Góp ý bước này

Bước 7. Chẩn đoán xác định

📚 Theo Y văn
  • Chẩn đoán xác định dựa trên tổng hợp các yếu tố
    • Bệnh sử rõ ràng về tiếp xúc với tác nhân gây bỏng
    • Khám lâm sàng xác định độ sâu, diện tích và vị trí bỏng
    • Các xét nghiệm cận lâm sàng hỗ trợ đánh giá mức độ tổn thương toàn thân và biến chứng
  • Ví dụ về chẩn đoán xác định
    • Bỏng nhiệt độ 2 sâu và độ 3, diện tích 30% TBSA (Total Body Surface Area), vùng mặt, thân, chi trên, có tổn thương đường hô hấp do hít khói.
📖 Nguồn: Y văn lâm sàng chuẩn (tham khảo: Schwartz's Principles of Surgery và Sabiston Textbook of Surgery)
💬 Góp ý bước này

Bước 8. Chẩn đoán mức độ/giai đoạn

📚 Theo Y văn
  • Phân loại theo độ sâu và diện tích
    • Độ sâu: Độ 1, 2 nông, 2 sâu, 3, 4
    • Diện tích: Ước tính bằng quy tắc 9 (Rule of Nines) hoặc biểu đồ Lund-Browder
  • Phân loại theo mức độ nặng (theo Hiệp hội Bỏng Hoa Kỳ - ABA)
    • Bỏng nhẹ: Người lớn <10% TBSA độ 2, trẻ em <5% TBSA độ 2, không có bỏng độ 3, không bỏng vùng đặc biệt, không bỏng hô hấp, không bỏng điện/hóa chất, không bệnh nền nặng.
    • Bỏng trung bình: Người lớn 10-20% TBSA độ 2, trẻ em 5-10% TBSA độ 2, <10% TBSA độ 3, không bỏng vùng đặc biệt, không bỏng hô hấp, không bỏng điện/hóa chất, không bệnh nền nặng.
    • Bỏng nặng: Người lớn >20% TBSA độ 2, trẻ em >10% TBSA độ 2, >10% TBSA độ 3, bỏng vùng mặt/cổ/tay/chân/sinh dục/khớp lớn, bỏng hô hấp, bỏng điện/hóa chất, bỏng kèm chấn thương, bệnh nền nặng, trẻ em/người già.
📖 Nguồn: Y văn lâm sàng chuẩn (tham khảo: Schwartz's Principles of Surgery và Sabiston Textbook of Surgery)
💬 Góp ý bước này

Bước 9. Chẩn đoán nguyên nhân

📚 Theo Y văn
  • Xác định tác nhân gây bỏng để có hướng xử trí phù hợp
    • Bỏng nhiệt (Thermal burns): Do tiếp xúc với lửa, nước sôi, hơi nóng, vật nóng. Là nguyên nhân phổ biến nhất.
    • Bỏng điện (Electrical burns): Do dòng điện đi qua cơ thể, gây tổn thương sâu bên trong, thường có điểm vào và điểm ra. Có nguy cơ cao gây rối loạn nhịp tim, ly giải cơ vân.
    • Bỏng hóa chất (Chemical burns): Do tiếp xúc với axit, kiềm, hoặc các chất hóa học khác. Mức độ tổn thương phụ thuộc vào loại hóa chất, nồng độ, thời gian tiếp xúc. Cần rửa trôi ngay lập tức.
    • Bỏng bức xạ (Radiation burns): Do tiếp xúc với tia X, phóng xạ. Thường gặp trong điều trị ung thư hoặc tai nạn phóng xạ.
    • Bỏng ma sát (Friction burns): Do ma sát mạnh với bề mặt thô ráp, gây tổn thương da và mô mềm.
📖 Nguồn: Y văn lâm sàng chuẩn (tham khảo: Schwartz's Principles of Surgery và Sabiston Textbook of Surgery)
💬 Góp ý bước này

Bước 10. Điều trị

💊 Điều trị — nhóm theo cơ chế (thuốc cùng nhóm thay thế được nhau)
💊 Liều tham khảo
Liều dưới đây chỉ để học/định hướng — luôn đối chiếu phác đồ hiện hành, cân nặng và chức năng gan–thận trước khi dùng.
📚 Bối cảnh: Y văn lâm sàng chuẩn (tham khảo: Schwartz's Principles of Surgery và Sabiston Textbook of Surgery)
Dung dịch tinh thể (Crystalloids)
⚙ Bù dịch mất do thoát huyết tương, duy trì thể tích tuần hoàn và tưới máu mô.
💊 Lactated Ringer's solution
Công thức Parkland: 4ml x cân nặng (kg) x %TBSA độ 2+3. 1/2 tổng liều trong 8 giờ đầu, 1/2 còn lại trong 16 giờ tiếp theo. · Tĩnh mạch
↔ Mục tiêu duy trì lượng nước tiểu 0.5-1 ml/kg/giờ ở người lớn, 1-1.5 ml/kg/giờ ở trẻ em. Điều chỉnh liều theo đáp ứng lâm sàng.
Thuốc giảm đau opioid
⚙ Tác động lên thụ thể opioid trung ương, giảm cảm giác đau dữ dội.
💊 Morphine
Theo Y văn, cần đối chiếu · Tĩnh mạch
💊 Fentanyl
Theo Y văn, cần đối chiếu · Tĩnh mạch
↔ Sử dụng thận trọng, theo dõi hô hấp và huyết áp. Có thể dùng bơm tiêm điện kiểm soát đau do bệnh nhân (Patient-Controlled Analgesia - PCA).
Thuốc giảm đau không opioid
⚙ Giảm đau ngoại vi, chống viêm, hạ sốt. Dùng phối hợp để giảm liều opioid.
💊 Paracetamol
Theo Y văn, cần đối chiếu · Uống/Tĩnh mạch
↔ Không dùng thuốc chống viêm không steroid (NSAID) trong giai đoạn cấp do nguy cơ rối loạn đông máu và tổn thương thận.
Vắc xin uốn ván và globulin miễn dịch
⚙ Tạo miễn dịch chủ động và thụ động chống độc tố uốn ván, dự phòng uốn ván.
💊 Tetanus toxoid (TT)
0.5 ml · Tiêm bắp
💊 Tetanus immunoglobulin (TIG)
250-500 IU · Tiêm bắp
↔ Chỉ định tùy theo tiền sử tiêm chủng và mức độ vết thương bỏng.
Thuốc bôi tại chỗ kháng khuẩn
⚙ Ngăn chặn sự phát triển của vi khuẩn trên vết bỏng, giảm nguy cơ nhiễm trùng.
💊 Silver sulfadiazine (SSD)
Bôi 1-2 lần/ngày · Tại chỗ
💊 Mafenide acetate
Bôi 1-2 lần/ngày · Tại chỗ
↔ Lựa chọn tùy thuộc vào loại vết bỏng, độ sâu, vị trí và tình trạng dị ứng. Cần theo dõi tác dụng phụ.
Kháng sinh toàn thân
⚙ Diệt khuẩn hoặc kìm khuẩn. Chỉ dùng khi có dấu hiệu nhiễm trùng rõ ràng hoặc nguy cơ cao, sau khi cấy và có kháng sinh đồ.
💊 Piperacillin/Tazobactam
Theo Y văn, cần đối chiếu · Tĩnh mạch
💊 Meropenem
Theo Y văn, cần đối chiếu · Tĩnh mạch
↔ Không khuyến cáo dùng kháng sinh dự phòng thường quy do nguy cơ kháng thuốc.
Cắt lọc hoại tử (Escharotomy/Fasciotomy)
⚙ Thủ thuật rạch bỏ lớp da bỏng sâu chu vi để giải phóng chèn ép, cải thiện tưới máu chi hoặc thông khí phổi.
↔ Chỉ định trong bỏng sâu chu vi gây chèn ép mạch máu/thần kinh hoặc suy hô hấp do bỏng thành ngực.
Cắt bỏ hoại tử và ghép da (Excision and Skin Grafting)
⚙ Phẫu thuật loại bỏ mô hoại tử và che phủ vết thương bằng da tự thân (autograft) hoặc da thay thế (allograft, xenograft, da tổng hợp) để thúc đẩy lành vết thương, giảm nhiễm trùng và cải thiện chức năng.
↔ Ghép da tự thân là tiêu chuẩn vàng. Thời điểm phẫu thuật phụ thuộc vào tình trạng bệnh nhân và vết bỏng.
Hỗ trợ dinh dưỡng
⚙ Cung cấp năng lượng, protein, vi chất cần thiết để đáp ứng tình trạng tăng chuyển hóa, thúc đẩy lành vết thương và duy trì chức năng miễn dịch.
💊 Dung dịch dinh dưỡng đường ruột (enteral formula)
Theo Y văn, cần đối chiếu · Đường ruột (ống thông dạ dày/tá tràng)
💊 Dung dịch dinh dưỡng tĩnh mạch (parenteral nutrition)
Theo Y văn, cần đối chiếu · Tĩnh mạch trung tâm
↔ Ưu tiên dinh dưỡng đường ruột sớm nếu đường tiêu hóa hoạt động. Theo dõi đường huyết chặt chẽ.
⚕️ Khuyến cáo BHYT: Khi kê đơn, đối chiếu Danh mục & điều kiện/tỷ lệ thanh toán theo Thông tư 20/2022/TT-BYT (áp dụng cùng TT 37/2024/TT-BYT từ 01/01/2025). Thuốc điều trị đích/miễn dịch/giá cao thường có ĐIỀU KIỆN chi trả — cần kiểm tra trước khi kê.
📚 Theo Y văn
  • Nguyên tắc điều trị bỏng
    • Ổn định đường thở, hô hấp, tuần hoàn (ABC - Airway, Breathing, Circulation) là ưu tiên hàng đầu.
    • Hồi sức dịch tích cực cho bỏng nặng để chống sốc bỏng.
    • Kiểm soát đau hiệu quả.
    • Chăm sóc vết bỏng tại chỗ, bao gồm làm sạch, cắt lọc hoại tử, băng bó và ghép da.
    • Dự phòng và điều trị nhiễm trùng.
    • Hỗ trợ dinh dưỡng đầy đủ để thúc đẩy quá trình lành vết thương và chống dị hóa.
    • Phục hồi chức năng sớm để ngăn ngừa co rút và duy trì chức năng vận động.
    • Hỗ trợ tâm lý xã hội cho bệnh nhân và gia đình.
📖 Nguồn: Y văn lâm sàng chuẩn (tham khảo: Schwartz's Principles of Surgery và Sabiston Textbook of Surgery)
💬 Góp ý bước này

Bước 11. Chống chỉ định, điều chỉnh theo bệnh kèm

📚 Theo Y văn
  • Chống chỉ định và thận trọng
    • Một số thuốc bôi tại chỗ (ví dụ: Silver sulfadiazine) chống chỉ định cho trẻ sơ sinh, phụ nữ có thai/cho con bú do nguy cơ methemoglobinemia hoặc vàng da nhân.
    • Thuốc giảm đau opioid cần thận trọng ở bệnh nhân suy hô hấp, suy gan/thận nặng do nguy cơ ức chế hô hấp và tích lũy thuốc.
    • Không dùng thuốc chống viêm không steroid (NSAID) trong giai đoạn cấp của bỏng nặng do nguy cơ rối loạn đông máu và tổn thương thận.
  • Điều chỉnh theo bệnh kèm
    • Bệnh nhân suy tim, suy thận: Cần điều chỉnh liều dịch truyền, theo dõi chặt chẽ điện giải, chức năng thận để tránh quá tải dịch hoặc suy thận cấp.
    • Bệnh nhân tiểu đường: Kiểm soát đường huyết chặt chẽ, vì bỏng gây tăng đường huyết và tăng nguy cơ nhiễm trùng. Cần điều chỉnh liều insulin.
    • Bệnh nhân suy giảm miễn dịch: Nguy cơ nhiễm trùng cao hơn, cần theo dõi sát các dấu hiệu nhiễm trùng và có thể cần điều trị kháng sinh sớm hơn.
    • Trẻ em và người già: Cần điều chỉnh liều thuốc, dịch truyền, theo dõi đặc biệt do sinh lý khác biệt, khả năng bù trừ kém và nguy cơ biến chứng cao hơn.
📖 Nguồn: Y văn lâm sàng chuẩn (tham khảo: Schwartz's Principles of Surgery và Sabiston Textbook of Surgery)
💬 Góp ý bước này

Bước 12. Theo dõi đáp ứng

📚 Theo Y văn
  • Theo dõi các dấu hiệu sinh tồn và tình trạng toàn thân
    • Mạch, huyết áp, nhịp thở, nhiệt độ, SpO2 liên tục.
    • Lượng nước tiểu: Mục tiêu 0.5-1 ml/kg/giờ ở người lớn, 1-1.5 ml/kg/giờ ở trẻ em. Là chỉ số quan trọng nhất đánh giá hiệu quả hồi sức dịch.
    • Tình trạng tri giác: Đánh giá GCS để phát hiện sớm các biến chứng thần kinh hoặc sốc.
    • Tình trạng hô hấp: Theo dõi khó thở, SpO2, khí máu động mạch để đánh giá tổn thương đường hô hấp và suy hô hấp.
  • Theo dõi tình trạng vết bỏng và các xét nghiệm
    • Tình trạng vết bỏng: Màu sắc, dịch tiết, mùi, dấu hiệu nhiễm trùng (sưng, nóng, đỏ, đau, mủ).
    • Xét nghiệm: Công thức máu, điện giải đồ, chức năng thận, protein, albumin, cấy máu/dịch vết bỏng định kỳ để đánh giá tình trạng viêm, nhiễm trùng, rối loạn điện giải và chức năng tạng.
    • Đánh giá đau: Sử dụng thang điểm đau để điều chỉnh liều thuốc giảm đau.
    • Tình trạng dinh dưỡng: Theo dõi cân nặng, albumin, prealbumin để đánh giá hiệu quả hỗ trợ dinh dưỡng.
📖 Nguồn: Y văn lâm sàng chuẩn (tham khảo: Schwartz's Principles of Surgery và Sabiston Textbook of Surgery)
💬 Góp ý bước này

Bước 13. Biến chứng

📚 Theo Y văn
  • Biến chứng sớm (trong giai đoạn cấp)
    • Sốc bỏng: Giảm thể tích tuần hoàn nặng, suy tạng.
    • Suy hô hấp cấp (ARDS - Acute Respiratory Distress Syndrome): Do tổn thương đường hô hấp hoặc phản ứng viêm toàn thân.
    • Nhiễm trùng huyết (Sepsis): Biến chứng nguy hiểm nhất, do vi khuẩn xâm nhập qua vết bỏng.
    • Suy thận cấp: Do sốc, ly giải cơ vân hoặc độc tính thuốc.
    • Loét dạ dày tá tràng cấp (Curling's ulcer): Loét do stress, có thể gây xuất huyết tiêu hóa.
    • Chèn ép khoang: Do bỏng sâu chu vi gây phù nề, chèn ép mạch máu, thần kinh.
    • Rối loạn điện giải, toan chuyển hóa: Do mất dịch, rối loạn chức năng thận.
  • Biến chứng muộn (trong giai đoạn hồi phục và sau đó)
    • Sẹo co rút, sẹo lồi, sẹo phì đại: Gây biến dạng, hạn chế vận động, ảnh hưởng thẩm mỹ.
    • Biến dạng khớp, hạn chế vận động: Do sẹo co rút qua khớp.
    • Nhiễm trùng mạn tính: Vết bỏng không lành, loét kéo dài.
    • Rối loạn sắc tố da: Tăng hoặc giảm sắc tố ở vùng da lành sau bỏng.
    • Rối loạn tâm lý, trầm cảm: Do chấn thương, đau đớn, thay đổi ngoại hình.
    • Ung thư biểu mô tế bào vảy (Squamous Cell Carcinoma) trên sẹo bỏng mạn tính (Marjolin's ulcer): Biến chứng hiếm gặp nhưng nguy hiểm.
📖 Nguồn: Y văn lâm sàng chuẩn (tham khảo: Schwartz's Principles of Surgery và Sabiston Textbook of Surgery)
💬 Góp ý bước này

Bước 14. Chuyển tuyến, cờ đỏ

📚 Theo Y văn
  • Cờ đỏ (Red Flags) - Các chỉ định chuyển tuyến hoặc nhập viện chuyên khoa bỏng
    • Bỏng độ 2 >10% TBSA ở người lớn.
    • Bỏng độ 2 >5% TBSA ở trẻ em hoặc người già.
    • Bỏng độ 3 bất kỳ diện tích nào.
    • Bỏng vùng mặt, cổ, tay, chân, sinh dục, tầng sinh môn, khớp lớn.
    • Bỏng điện, bỏng hóa chất.
    • Bỏng hô hấp (có dấu hiệu hít khói, tổn thương đường hô hấp).
    • Bỏng kèm chấn thương đáng kể khác (ví dụ: gãy xương, chấn thương sọ não).
    • Bỏng ở bệnh nhân có bệnh nền nặng (tiểu đường, tim mạch, hô hấp, suy giảm miễn dịch).
    • Bỏng ở trẻ em bị nghi ngờ bạo hành.
    • Bệnh nhân cần hỗ trợ tâm lý xã hội đặc biệt hoặc không có khả năng tự chăm sóc.
  • Chuyển tuyến đến các cơ sở chuyên khoa
    • Bệnh nhân có các chỉ định 'cờ đỏ' cần được chuyển đến trung tâm bỏng chuyên sâu hoặc bệnh viện có đơn vị hồi sức tích cực và phẫu thuật bỏng để được điều trị toàn diện và chuyên biệt.
📖 Nguồn: Y văn lâm sàng chuẩn (tham khảo: Schwartz's Principles of Surgery và Sabiston Textbook of Surgery)
💬 Góp ý bước này
⭐ Bài này với bạn thế nào?
Hữu ích
Dễ sử dụng
Trình bày học thuật
Thấy bài hữu ích? Gửi cho bạn cùng lớp.