Tài liệu trên website https://hoclamsang.vn dùng để tra cứu, phục vụ hoạt động giảng dạy và học tập, không phải là tài liệu hướng dẫn việc tự điều trị. Các hoạt động tư vấn y khoa hoặc điều trị phải có bác sĩ chuyên khoa hướng dẫn.
← Trang chủ

Chấn thương ngực kín

ICD-10 · S29.9Ngoại khoa✓ Đã pre-checkChuyên khoaY văn lâm sàng chuẩn (tham khảo: Schwartz's Principles of Surgery và Sabiston Textbook of Surgery)
🕒 Cập nhật: 09/11/2026 · 📚 Nguồn: Y văn lâm sàng chuẩn (tham khảo: Schwartz's Principles of Surgery và Sabiston Textbook of Surgery)
📖 Tổng quan bệnh học
Định nghĩa: Chấn thương ngực kín là tình trạng tổn thương các cấu trúc trong lồng ngực (thành ngực, phổi, màng phổi, tim, mạch máu lớn, thực quản, cơ hoành) do lực tác động từ bên ngoài mà không gây thủng thành ngực, không có vết thương hở thông với môi trường bên ngoài. Các tổn thương có thể từ nhẹ (gãy xương sườn đơn thuần) đến nặng (tràn khí màng phổi áp lực, tràn máu màng phổi lượng lớn, dập phổi, tổn thương tim/mạch máu lớn).
Dịch tễ: Chấn thương ngực là nguyên nhân hàng đầu gây tử vong do chấn thương, chiếm khoảng 25% tổng số ca tử vong do chấn thương. Chấn thương ngực kín chiếm đa số các trường hợp chấn thương ngực. Nguyên nhân phổ biến nhất là tai nạn giao thông (chiếm 70-80%), tiếp theo là ngã cao, tai nạn lao động, và các chấn thương do bạo lực. Tỷ lệ tử vong có thể lên đến 10-15% ở những bệnh nhân có tổn thương nặng.
Cơ chế bệnh sinh: Lực tác động trực tiếp hoặc gián tiếp lên lồng ngực gây ra các tổn thương. Lực trực tiếp có thể gây gãy xương sườn, dập phổi, tổn thương tim. Lực gián tiếp (ví dụ: giảm tốc đột ngột trong tai nạn giao thông) có thể gây rách động mạch chủ, tổn thương khí phế quản. Các tổn thương này dẫn đến rối loạn chức năng hô hấp (do đau, tràn khí/máu màng phổi, dập phổi, mảng sườn di động) và/hoặc rối loạn chức năng tuần hoàn (do mất máu, chèn ép tim cấp, tổn thương tim). Suy hô hấp và sốc là hai biến chứng chính gây tử vong.
Phân loại: Chấn thương ngực kín có thể được phân loại theo cấu trúc bị tổn thương: - Tổn thương thành ngực: Gãy xương sườn, gãy xương ức, mảng sườn di động (Flail Chest). - Tổn thương màng phổi: Tràn khí màng phổi (Pneumothorax), tràn máu màng phổi (Hemothorax), tràn khí-máu màng phổi. - Tổn thương phổi: Dập phổi (Pulmonary Contusion), rách nhu mô phổi. - Tổn thương đường hô hấp: Rách khí quản, phế quản. - Tổn thương tim và mạch máu lớn: Dập tim (Myocardial Contusion), rách động mạch chủ, rách tĩnh mạch chủ. - Tổn thương thực quản: Vỡ thực quản. - Tổn thương cơ hoành: Rách cơ hoành.

Bước 1. Bệnh sử và lý do đến khám

📚 Theo Y văn
  • Lý do đến khám thường là đau ngực, khó thở, ho, hoặc các triệu chứng liên quan đến chấn thương.
    • Cơ chế chấn thương (Mechanism of Injury - MOI): Tai nạn giao thông (va đập trực tiếp, giảm tốc đột ngột), ngã cao, tai nạn lao động, bị đánh đập. Đánh giá lực tác động, hướng tác động, vật gây chấn thương.
    • Thời gian xảy ra chấn thương và các biện pháp sơ cứu ban đầu (nếu có).
    • Các triệu chứng xuất hiện ngay sau chấn thương: Đau ngực (vị trí, cường độ, tính chất), khó thở (mức độ, liên tục hay từng cơn), ho (có đờm, máu không), khạc ra máu (Hemoptysis), cảm giác hồi hộp, chóng mặt, buồn nôn, nôn.
    • Các triệu chứng kèm theo: Đau ở các vị trí khác (đầu, bụng, chi), tê bì, yếu liệt.
📖 Nguồn: Y văn lâm sàng chuẩn (tham khảo: Schwartz's Principles of Surgery và Sabiston Textbook of Surgery)
💬 Góp ý bước này

Bước 2. Tiền sử, yếu tố nguy cơ

📚 Theo Y văn
  • Tiền sử bệnh lý có thể ảnh hưởng đến khả năng chịu đựng chấn thương và quá trình điều trị.
    • Bệnh lý tim mạch: Bệnh mạch vành, suy tim, tăng huyết áp, rối loạn nhịp tim (có thể làm nặng thêm tình trạng dập tim hoặc sốc).
    • Bệnh lý hô hấp: Hen phế quản, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (Chronic Obstructive Pulmonary Disease - COPD), lao phổi (làm giảm dự trữ hô hấp, tăng nguy cơ suy hô hấp).
    • Bệnh lý đông máu: Rối loạn đông máu bẩm sinh, đang sử dụng thuốc chống đông (Warfarin, Heparin, thuốc chống đông đường uống trực tiếp - Direct Oral Anticoagulants - DOACs) làm tăng nguy cơ chảy máu.
    • Tiền sử dị ứng thuốc, thức ăn.
    • Tiền sử phẫu thuật lồng ngực, chấn thương trước đó.
    • Thói quen sinh hoạt: Hút thuốc lá, uống rượu bia (ảnh hưởng đến chức năng hô hấp và gan).
    • Các bệnh lý mạn tính khác: Đái tháo đường, suy thận, suy gan.
📖 Nguồn: Y văn lâm sàng chuẩn (tham khảo: Schwartz's Principles of Surgery và Sabiston Textbook of Surgery)
💬 Góp ý bước này

Bước 3. Triệu chứng, dấu hiệu

📚 Theo Y văn
  • Khám lâm sàng toàn diện theo trình tự ABCDE (Airway, Breathing, Circulation, Disability, Exposure) để đánh giá mức độ nặng và các tổn thương.
    • **Đường thở (Airway)**: Đánh giá sự thông thoáng của đường thở, có dị vật, máu, đờm dãi không. Nghe tiếng thở rít, khò khè.
    • **Hô hấp (Breathing)**: - Khó thở, thở nhanh (Tachypnea), thở nông. - Đau ngực: Thường khu trú tại vị trí chấn thương, tăng lên khi hít thở sâu, ho, vận động. - Ho, khạc đờm, có thể có máu. - Nhìn: Lồng ngực biến dạng, sưng nề, bầm tím, vết thương hở (nếu có), di động lồng ngực kém hoặc không đối xứng, mảng sườn di động (Paradoxical Movement) trong Flail Chest. - Sờ: Ấn đau chói tại vị trí gãy xương sườn, lạo xạo xương, tràn khí dưới da (Crepitus). - Gõ: Rì rào phế nang giảm hoặc mất ở bên tổn thương (tràn khí, tràn máu), gõ vang (tràn khí), gõ đục (tràn máu). - Nghe: Rì rào phế nang giảm hoặc mất, tiếng tim mờ (chèn ép tim cấp).
    • **Tuần hoàn (Circulation)**: - Dấu hiệu sốc: Da xanh tái, vã mồ hôi, chi lạnh, mạch nhanh (Tachycardia), huyết áp tụt (Hypotension), thời gian đổ đầy mao mạch kéo dài (>2 giây). - Tĩnh mạch cổ nổi (Jugular Venous Distension - JVD) trong tràn khí màng phổi áp lực hoặc chèn ép tim cấp. - Mạch nghịch (Pulsus Paradoxus) trong chèn ép tim cấp.
    • **Thần kinh (Disability)**: Đánh giá tri giác bằng thang điểm Glasgow Coma Scale (GCS).
    • **Bộc lộ (Exposure)**: Cởi bỏ quần áo để kiểm tra toàn bộ cơ thể, tìm kiếm các tổn thương khác.
📖 Nguồn: Y văn lâm sàng chuẩn (tham khảo: Schwartz's Principles of Surgery và Sabiston Textbook of Surgery)
💬 Góp ý bước này

Bước 4. Hội chứng

📚 Theo Y văn
  • Các hội chứng thường gặp trong chấn thương ngực kín phản ánh mức độ và loại tổn thương.
    • **Hội chứng suy hô hấp cấp**: Khó thở, thở nhanh, co kéo cơ hô hấp phụ, tím tái, SpO2 giảm, PaO2 giảm, PaCO2 tăng hoặc giảm. Gặp trong tràn khí màng phổi, tràn máu màng phổi, dập phổi nặng, mảng sườn di động.
    • **Hội chứng sốc**: Mạch nhanh, huyết áp tụt, da xanh tái, vã mồ hôi, chi lạnh, thiểu niệu. Có thể là sốc giảm thể tích (do mất máu trong tràn máu màng phổi, tổn thương mạch máu lớn) hoặc sốc tắc nghẽn (do tràn khí màng phổi áp lực, chèn ép tim cấp).
    • **Hội chứng chèn ép tim cấp (Cardiac Tamponade)**: Tam chứng Beck (huyết áp tụt, tĩnh mạch cổ nổi, tiếng tim mờ), mạch nghịch, điện tâm đồ có điện thế thấp. Gặp trong dập tim, tràn máu màng ngoài tim.
    • **Hội chứng tràn khí màng phổi**: Đau ngực đột ngột, khó thở, rì rào phế nang giảm hoặc mất, gõ vang bên tổn thương, có thể có tràn khí dưới da. Nếu là tràn khí màng phổi áp lực, có thêm dấu hiệu chèn ép tim, trung thất (tĩnh mạch cổ nổi, lệch khí quản).
    • **Hội chứng tràn máu màng phổi**: Đau ngực, khó thở, rì rào phế nang giảm hoặc mất, gõ đục bên tổn thương, dấu hiệu mất máu (nếu lượng máu nhiều).
    • **Hội chứng mảng sườn di động (Flail Chest)**: Đau ngực dữ dội, khó thở, di động lồng ngực nghịch thường (mảng sườn lõm vào khi hít vào, lồi ra khi thở ra).
📖 Nguồn: Y văn lâm sàng chuẩn (tham khảo: Schwartz's Principles of Surgery và Sabiston Textbook of Surgery)
💬 Góp ý bước này

Bước 5. Chẩn đoán phân biệt

🔀 Chẩn đoán phân biệt (bấm tên bệnh để mở bài)
Nhồi máu cơ tim cấp (Acute Myocardial Infarction - AMI) — Đau ngực thường sau xương ức, lan lên vai, hàm, tay trái, kèm vã mồ hôi, buồn nôn. Tiền sử bệnh mạch vành. Điện tâm đồ (ECG) có ST chênh lên/xuống, men tim tăng. Không có tiền sử chấn thương.
Phình bóc tách động mạch chủ (Aortic Dissection) — Đau ngực dữ dội, xé, lan ra sau lưng. Huyết áp thường cao, có thể có chênh lệch huyết áp hai tay. Chẩn đoán bằng chụp cắt lớp vi tính (Computed Tomography - CT) mạch máu.
Thuyên tắc phổi (Pulmonary Embolism - PE) — Khó thở đột ngột, đau ngực kiểu màng phổi, ho ra máu. Yếu tố nguy cơ: bất động lâu, phẫu thuật gần đây, ung thư. D-dimer tăng, CT mạch phổi có huyết khối.
Viêm màng ngoài tim cấp (Acute Pericarditis) — Đau ngực tăng khi hít sâu, nằm ngửa, giảm khi ngồi cúi người ra trước. Tiếng cọ màng ngoài tim. ECG có ST chênh lên lan tỏa.
Viêm phổi/Viêm phế quản cấp — Sốt, ho có đờm, ran nổ/ran rít ở phổi. X-quang ngực có hình ảnh thâm nhiễm. Không có tiền sử chấn thương.
Đau thần kinh liên sườn — Đau khu trú theo đường đi của thần kinh liên sườn, không có dấu hiệu chấn thương rõ ràng trên hình ảnh học. Thường không kèm suy hô hấp.
Chấn thương bụng kèm đau chiếu lên ngực — Đau bụng là triệu chứng chính, có thể có dấu hiệu chấn thương bụng (bụng chướng, ấn đau). Siêu âm FAST (Focused Assessment with Sonography for Trauma) hoặc CT bụng có thể phát hiện tổn thương tạng bụng.
📚 Theo Y văn
  • Phân biệt với các tình trạng cấp tính khác có triệu chứng tương tự.
📖 Nguồn: Y văn lâm sàng chuẩn (tham khảo: Schwartz's Principles of Surgery và Sabiston Textbook of Surgery)
💬 Góp ý bước này

Bước 6. Cận lâm sàng, xét nghiệm

🔬 Cận lâm sàng — theo độ đặc hiệu
🥇 Khẳng định chẩn đoán/Đặc hiệu cao
Chụp cắt lớp vi tính (Computed Tomography - CT) ngực
Chi tiết gãy xương sườn, xương ức, mức độ TKMP/TMMP, dập phổi, rách nhu mô phổi, tổn thương khí phế quản, tổn thương mạch máu lớn (rách động mạch chủ), tổn thương tim, thực quản, cơ hoành. Có thể đánh giá các tổn thương kèm theo ở bụng, cột sống. — Là tiêu chuẩn vàng để đánh giá toàn diện các tổn thương trong chấn thương ngực kín, đặc biệt là các tổn thương phức tạp hoặc không rõ ràng trên X-quang. Cần cân nhắc ở bệnh nhân không ổn định huyết động.
📊 Tầm soát/Hỗ trợ gợi ý
X-quang ngực thẳng (Chest X-ray - CXR)
Hình ảnh gãy xương sườn, tràn khí màng phổi (TKMP) > 1-2 cm, tràn máu màng phổi (TMMP) làm mờ góc sườn hoành (>200-300ml), dập phổi (đám mờ không đồng nhất), trung thất giãn rộng (>8 cm ở tư thế nằm), lệch khí quản, tràn khí dưới da. — Là xét nghiệm ban đầu quan trọng, giúp phát hiện nhanh các tổn thương lớn và nguy hiểm đến tính mạng. Tuy nhiên, có thể bỏ sót các tổn thương nhỏ hoặc tổn thương ở vị trí khó nhìn.
Siêu âm tại giường (Focused Assessment with Sonography for Trauma - FAST)
Phát hiện dịch tự do trong khoang màng phổi (tràn máu/tràn dịch), khoang màng ngoài tim (chèn ép tim), khoang phúc mạc (chấn thương bụng kèm theo). — Nhanh chóng, không xâm lấn, có thể thực hiện tại giường bệnh để phát hiện dịch trong các khoang cơ thể, đặc biệt hữu ích trong đánh giá ban đầu bệnh nhân chấn thương đa chấn thương.
Điện tâm đồ (Electrocardiogram - ECG)
Rối loạn nhịp (nhịp nhanh xoang, ngoại tâm thu, rung nhĩ), ST chênh lên/xuống, sóng T đảo ngược, sóng Q bệnh lý (gợi ý dập tim, nhồi máu cơ tim), điện thế thấp (chèn ép tim). — Phát hiện các tổn thương tim do chấn thương (dập tim) hoặc các bệnh lý tim mạch sẵn có, giúp phân biệt với nhồi máu cơ tim.
📊 Hỗ trợ gợi ý/Theo dõi
Khí máu động mạch (Arterial Blood Gas - ABG)
PaO2 < 60 mmHg, SaO2 < 90% (suy hô hấp), PaCO2 > 45 mmHg (suy hô hấp giảm thông khí) hoặc < 35 mmHg (tăng thông khí bù trừ), pH < 7.35 (toan chuyển hóa/hô hấp). — Đánh giá tình trạng oxy hóa máu, thông khí và cân bằng kiềm toan, giúp xác định mức độ suy hô hấp và hướng dẫn điều trị hỗ trợ hô hấp.
Công thức máu (Complete Blood Count - CBC)
Hemoglobin (Hb) < 10 g/dL, Hematocrit (Hct) < 30% (gợi ý mất máu đáng kể), Bạch cầu tăng (gợi ý phản ứng viêm hoặc nhiễm trùng). — Đánh giá tình trạng mất máu cấp tính và phản ứng viêm của cơ thể. Cần theo dõi định kỳ để đánh giá diễn biến mất máu.
Xét nghiệm đông máu (Coagulation profile)
International Normalized Ratio (INR) > 1.5, Activated Partial Thromboplastin Time (aPTT) > 35 giây (gợi ý rối loạn đông máu hoặc đang dùng thuốc chống đông). — Đánh giá nguy cơ chảy máu và khả năng đông máu của bệnh nhân, đặc biệt quan trọng trước các thủ thuật xâm lấn hoặc phẫu thuật.
• Chuẩn bị điều trị
Nhóm máu và phản ứng chéo (Blood typing and cross-matching)
Chuẩn bị sẵn sàng cho việc truyền máu trong trường hợp bệnh nhân mất máu nhiều hoặc cần phẫu thuật cấp cứu.
📚 Theo Y văn
  • Các xét nghiệm và chẩn đoán hình ảnh giúp xác định, đánh giá mức độ tổn thương và hướng dẫn điều trị.
📖 Nguồn: Y văn lâm sàng chuẩn (tham khảo: Schwartz's Principles of Surgery và Sabiston Textbook of Surgery)
💬 Góp ý bước này

Bước 7. Chẩn đoán xác định

📚 Theo Y văn
  • Chẩn đoán xác định chấn thương ngực kín dựa trên tổng hợp các yếu tố: cơ chế chấn thương, triệu chứng lâm sàng và kết quả cận lâm sàng.
    • **Cơ chế chấn thương**: Có tiền sử chấn thương vùng ngực (tai nạn giao thông, ngã, va đập).
    • **Lâm sàng**: Đau ngực, khó thở, các dấu hiệu thực thể trên lồng ngực (biến dạng, bầm tím, tràn khí dưới da, di động nghịch thường). Dấu hiệu sinh tồn bất thường (mạch nhanh, huyết áp tụt, thở nhanh).
    • **Cận lâm sàng**: - X-quang ngực: Phát hiện gãy xương sườn, tràn khí/máu màng phổi, dập phổi, trung thất giãn rộng. - CT ngực: Xác định chính xác vị trí, mức độ và số lượng tổn thương (gãy xương, tràn khí/máu, dập phổi, tổn thương mạch máu lớn, tim, thực quản, cơ hoành).
📖 Nguồn: Y văn lâm sàng chuẩn (tham khảo: Schwartz's Principles of Surgery và Sabiston Textbook of Surgery)
💬 Góp ý bước này

Bước 8. Chẩn đoán mức độ/giai đoạn

📚 Theo Y văn
  • Đánh giá mức độ nặng của chấn thương để đưa ra kế hoạch điều trị phù hợp và tiên lượng bệnh.
    • **Mức độ tổn thương thành ngực**: - Gãy xương sườn đơn thuần: Số lượng xương sườn gãy, vị trí. - Gãy xương ức. - Mảng sườn di động (Flail Chest): Gãy ít nhất 3 xương sườn liên tiếp ở 2 vị trí trở lên, gây di động nghịch thường.
    • **Mức độ tràn khí màng phổi**: - Ít: Khoảng cách từ thành ngực đến lá tạng < 2 cm. - Vừa: Khoảng cách 2-4 cm. - Nhiều: Khoảng cách > 4 cm hoặc có dấu hiệu chèn ép trung thất (tràn khí màng phổi áp lực).
    • **Mức độ tràn máu màng phổi**: - Ít: Mờ góc sườn hoành (khoảng 200-300ml). - Vừa: Mờ đến 1/2 phế trường (khoảng 500-1000ml). - Nhiều: Mờ toàn bộ phế trường hoặc có dấu hiệu sốc (trên 1500ml).
    • **Mức độ dập phổi**: Đánh giá theo diện tích nhu mô phổi bị dập trên CT scan, mức độ suy hô hấp (dựa vào khí máu động mạch).
    • **Tổn thương tạng khác**: Có hay không có tổn thương tim, mạch máu lớn, thực quản, cơ hoành. Đây là các tổn thương nguy hiểm đến tính mạng.
    • **Đánh giá tổng thể**: Sử dụng các thang điểm chấn thương như Injury Severity Score (ISS), Revised Trauma Score (RTS) để đánh giá mức độ nặng tổng thể của bệnh nhân đa chấn thương.
📖 Nguồn: Y văn lâm sàng chuẩn (tham khảo: Schwartz's Principles of Surgery và Sabiston Textbook of Surgery)
💬 Góp ý bước này

Bước 9. Chẩn đoán nguyên nhân

📚 Theo Y văn
  • Xác định nguyên nhân gây chấn thương giúp đánh giá cơ chế và tiên lượng tổn thương.
    • **Tai nạn giao thông**: Là nguyên nhân phổ biến nhất, thường gây ra các tổn thương nặng do lực tác động lớn và cơ chế giảm tốc đột ngột (ví dụ: va đập vào vô lăng, dây an toàn).
    • **Ngã cao**: Thường gặp ở người cao tuổi hoặc tai nạn lao động, có thể gây gãy xương sườn, dập phổi.
    • **Tai nạn lao động**: Do vật nặng rơi vào, va đập máy móc.
    • **Bạo lực**: Bị đánh đập, đá vào ngực.
    • **Chấn thương thể thao**: Ít gặp hơn, thường là chấn thương nhẹ.
📖 Nguồn: Y văn lâm sàng chuẩn (tham khảo: Schwartz's Principles of Surgery và Sabiston Textbook of Surgery)
💬 Góp ý bước này

Bước 10. Điều trị

💊 Điều trị — nhóm theo cơ chế (thuốc cùng nhóm thay thế được nhau)
💊 Liều tham khảo
Liều dưới đây chỉ để học/định hướng — luôn đối chiếu phác đồ hiện hành, cân nặng và chức năng gan–thận trước khi dùng.
📚 Bối cảnh: Mục tiêu điều trị là ổn định bệnh nhân, giải quyết các tổn thương đe dọa tính mạng, giảm đau, và ngăn ngừa biến chứng. Việc lựa chọn phương pháp điều trị phụ thuộc vào loại và mức độ tổn thương, tình trạng tổng thể của bệnh nhân.
Hồi sức hô hấp
⚙ Đảm bảo thông khí và oxy hóa máu đầy đủ, giảm công hô hấp.
💊 Oxy liệu pháp
2-15 L/phút (qua cannula, mask, mask có túi dự trữ) tùy SpO2 mục tiêu · Đường hô hấp
↔ Đặt nội khí quản và thông khí cơ học (thở máy) nếu có suy hô hấp nặng, PaO2 thấp không đáp ứng oxy liệu pháp, PaCO2 tăng cao, hoặc GCS < 8.
Hồi sức tuần hoàn
⚙ Duy trì huyết áp, tưới máu mô, bù đắp thể tích tuần hoàn bị mất.
💊 Dung dịch tinh thể (Lactated Ringer's, Normal Saline)
Truyền nhanh 500-1000ml, sau đó điều chỉnh theo đáp ứng huyết động · Tĩnh mạch
💊 Dung dịch keo (Gelatin, Hydroxyethyl Starch - HES)
Theo Y văn, cần đối chiếu · Tĩnh mạch
💊 Chế phẩm máu (Hồng cầu lắng, Huyết tương tươi đông lạnh)
Theo Y văn, cần đối chiếu (dựa vào mức độ mất máu và xét nghiệm đông máu) · Tĩnh mạch
↔ Kiểm soát chảy máu là ưu tiên hàng đầu. Có thể cần thuốc vận mạch (Norepinephrine, Dopamine) nếu sốc không đáp ứng với bù dịch.
Giảm đau
⚙ Giảm đau giúp bệnh nhân thở sâu hơn, ho hiệu quả hơn, cải thiện thông khí và giảm nguy cơ biến chứng hô hấp.
💊 Paracetamol
10-15 mg/kg mỗi 4-6 giờ (tối đa 4g/ngày) · Uống/Tĩnh mạch
💊 Thuốc chống viêm không steroid (Non-Steroidal Anti-Inflammatory Drugs - NSAIDs) - Ibuprofen, Diclofenac
Theo Y văn, cần đối chiếu (thận trọng ở bệnh nhân có nguy cơ chảy máu, suy thận) · Uống/Tiêm
💊 Opioids (Morphine, Fentanyl, Tramadol)
Morphine: 2-5 mg IV mỗi 3-4 giờ; Fentanyl: 25-100 mcg IV mỗi 1-2 giờ (điều chỉnh theo đáp ứng) · Tĩnh mạch/Tiêm dưới da/Uống
↔ Gây tê thần kinh liên sườn hoặc gây tê ngoài màng cứng có thể được sử dụng để kiểm soát đau hiệu quả hơn, đặc biệt trong trường hợp gãy nhiều xương sườn hoặc mảng sườn di động.
Kháng sinh (dự phòng/điều trị)
⚙ Ngăn ngừa hoặc điều trị nhiễm trùng (viêm phổi, tràn mủ màng phổi) do tổn thương phổi, dẫn lưu màng phổi hoặc vết thương hở.
💊 Cephalosporin thế hệ 1/2 (Cefazolin, Cefuroxime)
Cefazolin: 1-2g IV mỗi 8 giờ · Tĩnh mạch
💊 Ampicillin/Sulbactam
3g IV mỗi 6 giờ · Tĩnh mạch
↔ Chỉ định khi có vết thương hở, dẫn lưu màng phổi, dập phổi nặng, hoặc có dấu hiệu nhiễm trùng. Lựa chọn kháng sinh theo phác đồ của bệnh viện và tình hình kháng thuốc tại địa phương.
Phẫu thuật/Thủ thuật
⚙ Giải quyết các tổn thương cơ học, phục hồi chức năng hô hấp và tuần hoàn.
↔ 1. **Dẫn lưu màng phổi (Chest tube drainage)**: Đặt ống dẫn lưu vào khoang màng phổi để loại bỏ khí hoặc máu. Chỉ định: Tràn khí màng phổi có triệu chứng, tràn khí màng phổi áp lực, tràn khí màng phổi lượng nhiều (>20% thể tích phổi), tràn máu màng phổi, tràn khí-máu màng phổi. 2. **Mở ngực cấp cứu (Emergency Thoracotomy)**: Chỉ định khi mất máu nhanh qua ống dẫn lưu (>1500ml ban đầu hoặc >200ml/giờ trong 2-4 giờ), tổn thương mạch máu lớn, tim, khí phế quản, thực quản nghi ngờ hoặc đã xác định. 3. **Cố định xương sườn (Rib fixation)**: Phẫu thuật cố định các xương sườn bị gãy. Chỉ định: Mảng sườn di động gây suy hô hấp nặng, đau không kiểm soát, hoặc biến dạng lồng ngực đáng kể. 4. **Nội soi lồng ngực (Video-Assisted Thoracoscopic Surgery - VATS)**: Ít xâm lấn hơn mở ngực. Chỉ định: Tràn máu màng phổi còn sót, bóc vỏ màng phổi, kiểm tra tổn thương nhu mô phổi nhỏ, rách cơ hoành nhỏ.
⚕️ Khuyến cáo BHYT: Khi kê đơn, đối chiếu Danh mục & điều kiện/tỷ lệ thanh toán theo Thông tư 20/2022/TT-BYT (áp dụng cùng TT 37/2024/TT-BYT từ 01/01/2025). Thuốc điều trị đích/miễn dịch/giá cao thường có ĐIỀU KIỆN chi trả — cần kiểm tra trước khi kê.
📚 Theo Y văn
  • Nguyên tắc điều trị chấn thương ngực kín là hồi sức ban đầu theo ABCDE, kiểm soát đau, điều trị các tổn thương đe dọa tính mạng và các tổn thương cụ thể.
    • **Hồi sức ban đầu**: - Đảm bảo đường thở thông thoáng (Airway): Hút đờm dãi, đặt nội khí quản nếu cần. - Hỗ trợ hô hấp (Breathing): Thở oxy, thông khí cơ học nếu có suy hô hấp nặng, điều trị tràn khí màng phổi áp lực (chọc kim giải áp, dẫn lưu màng phổi). - Hồi sức tuần hoàn (Circulation): Thiết lập đường truyền tĩnh mạch lớn, truyền dịch (dung dịch tinh thể, keo), truyền máu nếu có sốc giảm thể tích do mất máu. Kiểm soát chảy máu. - Đánh giá thần kinh (Disability) và bộc lộ toàn thân (Exposure).
    • **Kiểm soát đau**: Giảm đau hiệu quả là rất quan trọng để cải thiện thông khí và giảm biến chứng hô hấp. Có thể dùng thuốc giảm đau đường toàn thân hoặc gây tê tại chỗ/vùng.
    • **Điều trị các tổn thương cụ thể**: - Tràn khí màng phổi: Dẫn lưu màng phổi bằng ống thông (chest tube) nếu lượng khí nhiều hoặc có triệu chứng. Theo dõi nếu lượng khí ít. - Tràn máu màng phổi: Dẫn lưu màng phổi. Nếu lượng máu ra nhiều (>1500ml ban đầu hoặc >200ml/giờ trong 2-4 giờ), cần xem xét mở ngực cấp cứu. - Mảng sườn di động: Giảm đau tích cực, hỗ trợ hô hấp. Có thể cân nhắc cố định xương sườn bằng phẫu thuật nếu suy hô hấp nặng hoặc đau không kiểm soát. - Dập phổi: Hỗ trợ hô hấp, vật lý trị liệu hô hấp, kháng sinh dự phòng/điều trị nếu có bội nhiễm. - Tổn thương tim/mạch máu lớn/thực quản/cơ hoành: Thường cần can thiệp phẫu thuật cấp cứu.
📖 Nguồn: Y văn lâm sàng chuẩn (tham khảo: Schwartz's Principles of Surgery và Sabiston Textbook of Surgery)
💬 Góp ý bước này

Bước 11. Chống chỉ định, điều chỉnh theo bệnh kèm

📚 Theo Y văn
  • Cần xem xét các bệnh lý nền và thuốc đang sử dụng để điều chỉnh kế hoạch điều trị, tránh biến chứng.
    • **Thuốc chống đông**: Bệnh nhân đang dùng thuốc chống đông (Warfarin, DOACs) có nguy cơ chảy máu cao hơn. Cần ngưng thuốc, dùng thuốc đối kháng (Vitamin K, Prothrombin Complex Concentrate - PCC) hoặc truyền huyết tương tươi đông lạnh (Fresh Frozen Plasma - FFP) để đảo ngược tác dụng chống đông trước khi thực hiện các thủ thuật xâm lấn hoặc phẫu thuật.
    • **Bệnh tim mạch**: Bệnh nhân có bệnh mạch vành, suy tim cần theo dõi sát chức năng tim mạch, tránh truyền dịch quá tải, thận trọng khi dùng thuốc vận mạch.
    • **Bệnh hô hấp mạn tính (COPD, hen phế quản)**: Có dự trữ hô hấp kém, dễ suy hô hấp. Cần hỗ trợ hô hấp tích cực hơn, tránh các thuốc ức chế hô hấp quá mức (ví dụ: Opioids liều cao).
    • **Suy thận/gan**: Điều chỉnh liều thuốc theo chức năng thận/gan để tránh tích lũy thuốc và độc tính.
    • **Dị ứng thuốc**: Luôn hỏi tiền sử dị ứng trước khi dùng bất kỳ loại thuốc nào.
📖 Nguồn: Y văn lâm sàng chuẩn (tham khảo: Schwartz's Principles of Surgery và Sabiston Textbook of Surgery)
💬 Góp ý bước này

Bước 12. Theo dõi đáp ứng

📚 Theo Y văn
  • Theo dõi sát sao tình trạng bệnh nhân để đánh giá hiệu quả điều trị và phát hiện sớm biến chứng.
    • **Dấu hiệu sinh tồn**: Mạch, huyết áp, nhịp thở, nhiệt độ, SpO2 (theo dõi liên tục).
    • **Tình trạng hô hấp**: Mức độ khó thở, tần số thở, co kéo cơ hô hấp phụ, rì rào phế nang, tiếng phổi. Khí máu động mạch định kỳ để đánh giá PaO2, PaCO2, pH.
    • **Dẫn lưu màng phổi**: Lượng dịch/khí ra, màu sắc dịch, có khí rò rỉ không. Theo dõi X-quang ngực sau khi đặt dẫn lưu và định kỳ để đánh giá hiệu quả dẫn lưu và tình trạng phổi.
    • **Mức độ đau**: Đánh giá bằng thang điểm đau (Visual Analog Scale - VAS) để điều chỉnh liều thuốc giảm đau.
    • **Tình trạng tri giác**: Đánh giá GCS.
    • **Xét nghiệm**: Công thức máu (đánh giá mất máu), xét nghiệm đông máu (nếu có nguy cơ chảy máu hoặc dùng thuốc chống đông).
📖 Nguồn: Y văn lâm sàng chuẩn (tham khảo: Schwartz's Principles of Surgery và Sabiston Textbook of Surgery)
💬 Góp ý bước này

Bước 13. Biến chứng

📚 Theo Y văn
  • Các biến chứng có thể xảy ra sớm hoặc muộn, ảnh hưởng đến tiên lượng và chất lượng cuộc sống của bệnh nhân.
    • **Biến chứng hô hấp**: - Suy hô hấp cấp: Do dập phổi, tràn khí/máu màng phổi nặng, mảng sườn di động. - Viêm phổi: Do ứ đọng đờm dãi, giảm thông khí, bội nhiễm. - Tràn mủ màng phổi (Empyema): Nhiễm trùng khoang màng phổi. - Tràn khí màng phổi tái phát: Sau khi rút ống dẫn lưu hoặc do tổn thương phổi chưa lành. - Dính màng phổi, xơ hóa màng phổi: Gây hạn chế chức năng hô hấp về lâu dài.
    • **Biến chứng tuần hoàn**: - Sốc mất máu: Do chảy máu nhiều từ tổn thương mạch máu lớn, tim, hoặc nhu mô phổi. - Chèn ép tim cấp: Do tràn máu màng ngoài tim. - Rối loạn nhịp tim: Do dập tim.
    • **Biến chứng khác**: - Đau mạn tính vùng ngực: Do tổn thương thần kinh liên sườn hoặc can xương sườn. - Biến dạng lồng ngực: Do gãy xương sườn không được cố định tốt. - Tổn thương tạng khác: Tổn thương gan, lách, thận kèm theo (trong đa chấn thương).
📖 Nguồn: Y văn lâm sàng chuẩn (tham khảo: Schwartz's Principles of Surgery và Sabiston Textbook of Surgery)
💬 Góp ý bước này

Bước 14. Chuyển tuyến, cờ đỏ

📚 Theo Y văn
  • Các dấu hiệu cảnh báo cần chuyển bệnh nhân đến cơ sở y tế có khả năng điều trị chuyên sâu hơn.
    • **Dấu hiệu sốc không hồi phục**: Huyết áp tụt liên tục, mạch nhanh, không đáp ứng với bù dịch và thuốc vận mạch.
    • **Suy hô hấp nặng không đáp ứng điều trị ban đầu**: SpO2 thấp, PaO2 giảm nặng, PaCO2 tăng cao mặc dù đã hỗ trợ hô hấp tối đa.
    • **Mất máu lượng lớn và liên tục**: Lượng máu ra qua ống dẫn lưu màng phổi >1500ml ban đầu hoặc >200ml/giờ trong 2-4 giờ, cần can thiệp phẫu thuật cấp cứu (mở ngực).
    • **Nghi ngờ hoặc xác định tổn thương tạng lớn**: Tổn thương tim, mạch máu lớn (động mạch chủ), khí phế quản, thực quản, cơ hoành cần phẫu thuật chuyên khoa.
    • **Bệnh nhân đa chấn thương phức tạp**: Kèm theo chấn thương sọ não, chấn thương bụng nặng, chấn thương cột sống cần phối hợp nhiều chuyên khoa.
    • **Cơ sở y tế hiện tại không đủ trang thiết bị hoặc nhân lực** để chẩn đoán và điều trị các tổn thương phức tạp.
📖 Nguồn: Y văn lâm sàng chuẩn (tham khảo: Schwartz's Principles of Surgery và Sabiston Textbook of Surgery)
💬 Góp ý bước này
⭐ Bài này với bạn thế nào?
Hữu ích
Dễ sử dụng
Trình bày học thuật
Thấy bài hữu ích? Gửi cho bạn cùng lớp.