Hội chứng tăng tiết ADH không thích hợp (SIADH - Syndrome of Inappropriate Antidiuretic Hormone secretion)

🧩 Hội chứngNội tiết, Thận - Tiết niệu, Cấp cứu - Hồi sức✓ Đã pre-checkY văn lâm sàng chuẩn (tham khảo: Williams Textbook of Endocrinology)

🕒 Cập nhật: 30/07/2026 · 📚 Nguồn: Y văn lâm sàng chuẩn (tham khảo: Williams Textbook of Endocrinology)

📖 Tổng quan bệnh học

Định nghĩa: Hội chứng tăng tiết ADH không thích hợp (SIADH) là tình trạng cơ thể tiết quá nhiều hormone chống bài niệu (ADH) một cách không phù hợp. Điều này dẫn đến giữ nước tự do, hạ natri máu pha loãng và giảm độ thẩm thấu huyết tương. Trên lâm sàng, bệnh nhân thường không có dấu hiệu mất nước hay phù ngoại biên, nhưng có thể xuất hiện các triệu chứng thần kinh như lú lẫn, co giật hoặc hôn mê khi hạ natri máu nặng. Chức năng thận, tuyến thượng thận và tuyến giáp thường bình thường.

Dịch tễ: SIADH có thể gặp ở nhiều đối tượng khác nhau. Một trong những nguyên nhân phổ biến nhất gây ra hội chứng này là ung thư, đặc biệt là ung thư phổi tế bào nhỏ. Ngoài ra, các bệnh lý thần kinh trung ương cũng là nguyên nhân thường gặp của SIADH.

Cơ chế bệnh sinh: Cơ chế bệnh sinh của SIADH là do sự tăng tiết hormone chống bài niệu (ADH) một cách không thích hợp từ cơ thể. Lượng ADH dư thừa này tác động lên ống thận, gây tăng tái hấp thu nước tự do. Điều này dẫn đến tình trạng giữ nước, làm pha loãng natri máu và giảm độ thẩm thấu huyết tương.

Phân loại: Hội chứng SIADH có thể được phân loại dựa trên các nhóm nguyên nhân gây bệnh. Các nguyên nhân chính bao gồm ung thư, đặc biệt là ung thư phổi tế bào nhỏ, và các bệnh lý thần kinh trung ương. Ngoài ra, một số loại thuốc, phẫu thuật và các bệnh lý phổi cũng có thể dẫn đến SIADH.

🧩 Nhận diện hội chứng — gom triệu chứng & dấu hiệu để định hướng nhóm bệnh

Định nghĩa hội chứng

Hội chứng tăng tiết ADH không thích hợp (SIADH) là tình trạng cơ thể tiết quá nhiều hormone chống bài niệu (ADH) một cách không phù hợp, dẫn đến giữ nước tự do, hạ natri máu pha loãng và giảm độ thẩm thấu huyết tương, trong khi thể tích tuần hoàn bình thường hoặc tăng nhẹ và chức năng thận, tuyến thượng thận, tuyến giáp bình thường.

🗣️ Triệu chứng cơ năng — bệnh nhân than

Mệt mỏi, yếu cơ
Chán ăn, buồn nôn, nôn
Đau đầu
Lú lẫn, mất định hướng, thay đổi tri giác (khi hạ natri máu nặng)
Co giật, hôn mê (khi hạ natri máu rất nặng và/hoặc diễn tiến nhanh)

🔎 Dấu hiệu thực thể — bác sĩ khám ra

Không có dấu hiệu mất nước (ví dụ: da khô, mắt trũng, niêm mạc khô, tụt huyết áp tư thế)
Không có dấu hiệu phù ngoại biên (ví dụ: phù chân, phù mặt)
Không có dấu hiệu suy tim (ví dụ: phù phổi, tĩnh mạch cổ nổi)
Huyết áp thường bình thường
Dấu hiệu thần kinh (khi hạ natri máu nặng): giảm phản xạ gân xương, lú lẫn, co giật, hôn mê

🔬 Cận lâm sàng khẳng định

Natri máu giảm (<135 mEq/L, thường <130 mEq/L)
Độ thẩm thấu huyết tương giảm (<275 mOsm/kg)
Độ thẩm thấu nước tiểu tăng không thích hợp (>100 mOsm/kg, thường >300 mOsm/kg) mặc dù độ thẩm thấu huyết tương thấp
Natri niệu tăng không thích hợp (>30-40 mEq/L) mặc dù natri máu thấp
Chức năng thận (Creatinin, BUN) bình thường
Chức năng tuyến giáp và tuyến thượng thận bình thường (để loại trừ các nguyên nhân khác của hạ natri máu)
Acid uric máu thường giảm

🩺 Các bệnh gây ra hội chứng — bấm tên để mở bài

🩺 Ung thư (đặc biệt là ung thư phổi tế bào nhỏ)
- Là nguyên nhân phổ biến nhất, thường có các triệu chứng của bệnh ung thư nguyên phát hoặc tiền sử ung thư.
🩺 Bệnh lý thần kinh trung ương
- Ví dụ: viêm màng não, viêm não, xuất huyết dưới nhện, chấn thương sọ não, u não. Thường có tiền sử hoặc triệu chứng thần kinh khu trú.
🩺 Bệnh lý phổi
- Ví dụ: viêm phổi, lao phổi, áp xe phổi. Có thể có triệu chứng hô hấp và hình ảnh X-quang phổi bất thường.
🩺 Thuốc
- Ví dụ: Carbamazepine, SSRIs, thuốc chống loạn thần, thuốc hóa trị (cyclophosphamide, vincristine). Có tiền sử sử dụng các loại thuốc này.
🩺 Phẫu thuật hoặc đau cấp tính
- Thường xảy ra sau phẫu thuật lớn hoặc trong các tình trạng đau, stress nặng.

Thấy bài hữu ích? Gửi cho bạn cùng lớp.