Tài liệu trên website https://hoclamsang.vn dùng để tra cứu, phục vụ hoạt động giảng dạy và học tập, không phải là tài liệu hướng dẫn việc tự điều trị. Các hoạt động tư vấn y khoa hoặc điều trị phải có bác sĩ chuyên khoa hướng dẫn.
← Trang chủ

Hội chứng tăng đường huyết

🧩 Hội chứngNội tiết✓ Đã pre-checkY văn lâm sàng chuẩn (tham khảo: Williams Textbook of Endocrinology)
🕒 Cập nhật: 30/07/2026 · 📚 Nguồn: Y văn lâm sàng chuẩn (tham khảo: Williams Textbook of Endocrinology)
📖 Tổng quan bệnh học
Định nghĩa: Hội chứng tăng đường huyết là tập hợp các triệu chứng và dấu hiệu lâm sàng xuất hiện khi nồng độ glucose trong máu vượt quá ngưỡng bình thường, thường do rối loạn chuyển hóa carbohydrate. Trên lâm sàng, hội chứng này biểu hiện qua các triệu chứng như tiểu nhiều, khát nhiều, sụt cân, mệt mỏi và nhìn mờ. Trong các trường hợp nặng, có thể xuất hiện dấu hiệu mất nước, rối loạn tri giác hoặc hơi thở mùi trái cây.
Dịch tễ: Hội chứng tăng đường huyết là một biểu hiện lâm sàng thường gặp, xuất hiện trong nhiều bệnh lý nền khác nhau. Nó đặc biệt liên quan đến các tình trạng rối loạn chuyển hóa carbohydrate như đái tháo đường type 1 và type 2, vốn là những bệnh lý phổ biến. Hội chứng này có thể gặp ở nhiều đối tượng, tùy thuộc vào nguyên nhân gây tăng đường huyết.
Cơ chế bệnh sinh: Cơ chế bệnh sinh của hội chứng tăng đường huyết bắt nguồn từ rối loạn chuyển hóa carbohydrate. Điều này dẫn đến việc nồng độ glucose trong máu tăng cao vượt quá ngưỡng bình thường. Sự tăng cao glucose này gây ra các thay đổi sinh lý dẫn đến các triệu chứng và dấu hiệu lâm sàng đặc trưng của hội chứng.
Phân loại: Hội chứng tăng đường huyết có thể được phân loại dựa trên nguyên nhân gây bệnh, bao gồm các bệnh lý như đái tháo đường type 1, type 2, đái tháo đường thai kỳ, hoặc do thuốc và các bệnh nội tiết khác. Ngoài ra, hội chứng cũng có thể được phân loại theo mức độ cấp tính và nặng của biểu hiện. Các tình trạng cấp cứu nguy hiểm như nhiễm toan ceton hay hội chứng tăng áp lực thẩm thấu là những dạng nặng của hội chứng này.
🧩 Nhận diện hội chứng — gom triệu chứng & dấu hiệu để định hướng nhóm bệnh

Định nghĩa hội chứng

Hội chứng tăng đường huyết là tập hợp các triệu chứng và dấu hiệu lâm sàng xuất hiện khi nồng độ glucose trong máu vượt quá ngưỡng bình thường, thường do rối loạn chuyển hóa carbohydrate.

🗣️ Triệu chứng cơ năng — bệnh nhân than

  • Tiểu nhiều (Polyuria)
  • Khát nhiều (Polydipsia)
  • Ăn nhiều (Polyphagia) - đặc biệt trong ĐTĐ type 1 chưa kiểm soát
  • Sụt cân không rõ nguyên nhân
  • Mệt mỏi, yếu sức
  • Nhìn mờ
  • Tê bì chân tay
  • Nhiễm trùng tái phát (ví dụ: nhiễm nấm Candida, nhiễm trùng tiểu)
  • Vết thương lâu lành
  • Buồn nôn, nôn, đau bụng (trong trường hợp nặng như nhiễm toan ceton)

🔎 Dấu hiệu thực thể — bác sĩ khám ra

  • Dấu hiệu mất nước (môi khô, mắt trũng, véo da mất chậm)
  • Hơi thở mùi trái cây/aceton (trong nhiễm toan ceton)
  • Thở Kussmaul (thở sâu, nhanh trong nhiễm toan ceton)
  • Rối loạn tri giác (lơ mơ, hôn mê) - trong trường hợp nặng
  • Hạ huyết áp tư thế, nhịp tim nhanh
  • Da khô, nhiễm trùng da, loét chân (biến chứng mạn tính)
  • Gai đen (Acanthosis nigricans) - dấu hiệu kháng insulin
  • Khám đáy mắt có thể thấy xuất huyết, vi phình mạch (biến chứng võng mạc)
  • Giảm cảm giác nông sâu, mất phản xạ gân xương (biến chứng thần kinh)

🔬 Cận lâm sàng khẳng định

  • Glucose huyết tương lúc đói (FPG) ≥ 126 mg/dL (7.0 mmol/L)
  • Glucose huyết tương bất kỳ (RPG) ≥ 200 mg/dL (11.1 mmol/L) kèm triệu chứng lâm sàng
  • Nghiệm pháp dung nạp glucose đường uống (OGTT) 2 giờ ≥ 200 mg/dL (11.1 mmol/L)
  • HbA1c ≥ 6.5%
  • Keton niệu dương tính (trong nhiễm toan ceton)
  • Khí máu động mạch (ABG) cho thấy nhiễm toan chuyển hóa (trong nhiễm toan ceton)
  • Điện giải đồ (rối loạn K+, Na+)
  • Độ thẩm thấu huyết tương (tăng trong hội chứng tăng áp lực thẩm thấu)
  • C-peptide, Insulin (để phân biệt type 1 và type 2)
  • Kháng thể tự miễn (GADA, ICA, IA-2A) để chẩn đoán ĐTĐ type 1

🩺 Các bệnh gây ra hội chứng — bấm tên để mở bài

  • 🩺 Đái tháo đường type 1
    • Khởi phát cấp tính, thường ở trẻ em/người trẻ, sụt cân nhanh, có thể có nhiễm toan ceton, phụ thuộc insulin ngoại sinh.
  • 🩺 Đái tháo đường type 2
    • Khởi phát từ từ, thường ở người lớn tuổi, béo phì, tiền sử gia đình, kháng insulin, có thể kiểm soát bằng thuốc uống ban đầu.
  • 🩺 Đái tháo đường thai kỳ
    • Phát hiện trong thai kỳ (thường quý 2-3), tiền sử gia đình ĐTĐ, béo phì trước mang thai, tiền sử sinh con to.
  • 🩺 Đái tháo đường thứ phát
    • Do bệnh tụy ngoại tiết (viêm tụy, ung thư tụy), bệnh nội tiết (Hội chứng Cushing, cường giáp, u tủy thượng thận), do thuốc (corticosteroid, thiazide), bệnh di truyền (MODY).
  • 🩺 Tình trạng stress cấp tính
    • Nhiễm trùng nặng, chấn thương, phẫu thuật, nhồi máu cơ tim, đột quỵ (do tăng hormone đối kháng insulin).
Thấy bài hữu ích? Gửi cho bạn cùng lớp.