Suy hô hấp cấp

ICD-10 · J96.0Hồi sức cấp cứu, Nội hô hấp✓ Đã pre-check1493/QĐ-BYT (22/4/2015) — Hồi sức tích cực

🕒 Cập nhật: 09/11/2026 · 📚 Nguồn: 1493/QĐ-BYT (22/4/2015) — Hồi sức tích cực

🔗 Triệu chứng / hội chứng liên quan — bấm để mở cửa tiếp cận

📖 Tổng quan bệnh học

Định nghĩa: Suy hô hấp cấp là một tình trạng bệnh lý được chẩn đoán khi đáp ứng một trong các tiêu chí cụ thể được quy định. Bệnh có thể biểu hiện qua các dấu hiệu như mệt cơ hô hấp và các dấu hiệu khác được đề cập gián tiếp trong phác đồ.

Dịch tễ: Nội dung bệnh không cung cấp các số liệu cụ thể về dịch tễ học như tỷ lệ mắc bệnh hay phân bố theo nhóm dân số. Tuy nhiên, đây là một tình trạng cấp cứu thường gặp trong chuyên khoa Hồi sức cấp cứu và Nội hô hấp.

Cơ chế bệnh sinh: Cơ chế bệnh sinh của suy hô hấp cấp liên quan đến các nguyên nhân đa dạng được đề cập trong phác đồ. Tình trạng này dẫn đến sự suy giảm chức năng hô hấp, có thể biểu hiện qua các dấu hiệu như mệt cơ hô hấp.

Phân loại: Suy hô hấp cấp được phân loại dựa trên mức độ nặng của bệnh, với các tiêu chí cụ thể được sử dụng để đánh giá. Phác đồ cũng đề cập đến các nguyên nhân khác nhau, có thể gián tiếp gợi ý các dạng phân loại theo nguyên nhân.

Bước 1. Bệnh sử và lý do đến khám

📚 Theo Y văn

Lý do đến khám
- Khó thở cấp tính, đột ngột hoặc tăng dần
- Thở nhanh, thở gắng sức
- Tím tái
- Rối loạn ý thức (lơ mơ, hôn mê)
- Đau ngực, ho, sốt (tùy nguyên nhân)
Bệnh sử/diễn tiến
- Thời gian khởi phát và diễn biến của khó thở, các triệu chứng kèm theo (ho, khạc đờm, đau ngực, sốt, yếu liệt chi)
- Các yếu tố khởi phát hoặc làm nặng thêm tình trạng (tiếp xúc dị nguyên, nhiễm trùng, gắng sức, dùng thuốc)
- Các biện pháp đã xử trí tại nhà hoặc tuyến dưới và đáp ứng
- Tiền sử bệnh lý hô hấp, tim mạch, thần kinh cơ, chấn thương gần đây

📖 Nguồn: Y văn lâm sàng chuẩn (tham khảo: Harrison's Principles of Internal Medicine)

💬 Góp ý bước này

Bước 2. Tiền sử, yếu tố nguy cơ

📚 Theo Y văn

Tiền sử bệnh lý
- Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD - Chronic Obstructive Pulmonary Disease), hen phế quản
- Bệnh tim mạch: Suy tim, bệnh mạch vành, tăng huyết áp
- Bệnh thần kinh cơ: Nhược cơ, hội chứng Guillain-Barre, xơ cứng cột bên teo cơ (ALS - Amyotrophic Lateral Sclerosis)
- Bệnh thận mạn, suy thận (nguy cơ quá tải dịch)
- Đái tháo đường, suy giảm miễn dịch (nguy cơ nhiễm trùng)
- Tiền sử phẫu thuật, chấn thương vùng ngực/cổ/tủy sống
Yếu tố nguy cơ
- Hút thuốc lá, thuốc lào (COPD, ung thư phổi)
- Tiếp xúc khói bụi, hóa chất nghề nghiệp
- Tiền sử dị ứng, hen phế quản
- Béo phì (hội chứng giảm thông khí do béo phì)
- Sử dụng thuốc an thần, opioid quá liều
- Nghiện rượu, suy dinh dưỡng (nguy cơ viêm phổi hít)
- Nằm lâu, bất động (nguy cơ huyết khối tĩnh mạch sâu, thuyên tắc phổi)

📖 Nguồn: Y văn lâm sàng chuẩn (tham khảo: Harrison's Principles of Internal Medicine)

💬 Góp ý bước này

Bước 3. Triệu chứng, dấu hiệu

📋 Theo Bộ Y tế

Dấu hiệu mệt cơ hô hấp
- Gắng sức
- Tần số thở trên 30 lần/phút
Các dấu hiệu khác được đề cập gián tiếp
- Liệt hoặc mệt cơ hoành
- Nôn (thận trọng khi dùng mặt nạ oxy)

📚 Theo Y văn

Triệu chứng cơ năng
- Khó thở: Cảm giác hụt hơi, thở không đủ không khí, khó thở khi gắng sức hoặc cả khi nghỉ ngơi
- Thở nhanh, thở nông
- Ho, khạc đờm (nếu có nhiễm trùng hoặc bệnh phổi mạn tính)
- Đau ngực (nếu có nguyên nhân tim mạch, màng phổi)
- Lo lắng, bồn chồn, kích thích
- Đau đầu, buồn ngủ, lơ mơ (dấu hiệu tăng CO2 máu)
Dấu hiệu thực thể
- Nhịp thở: Thở nhanh (>20 lần/phút), thở chậm (<12 lần/phút nếu có suy hô hấp giảm thông khí do ức chế hô hấp)
- Kiểu thở: Thở co kéo cơ hô hấp phụ (cơ ức đòn chũm, cơ liên sườn, cơ hoành), rút lõm lồng ngực, phập phồng cánh mũi
- Tím tái: Môi, đầu chi (dấu hiệu thiếu oxy máu nặng)
- Vã mồ hôi
- Rối loạn ý thức: Lơ mơ, hôn mê (do thiếu oxy não hoặc tăng CO2 máu)
- Dấu hiệu tim mạch: Nhịp tim nhanh, tăng huyết áp (giai đoạn đầu), tụt huyết áp (giai đoạn muộn, sốc)
- Nghe phổi: Ran rít, ran ngáy (co thắt phế quản), ran ẩm, ran nổ (phù phổi, viêm phổi), rì rào phế nang giảm hoặc mất (tràn khí, tràn dịch màng phổi)
- Khám bụng: Có thể thấy bụng chướng, gan to (suy tim)

📖 Nguồn: Y văn lâm sàng chuẩn (tham khảo: Harrison's Principles of Internal Medicine)

💬 Góp ý bước này

Bước 4. Hội chứng

📚 Theo Y văn

Hội chứng suy hô hấp cấp
- Khó thở cấp tính, thở nhanh, thở gắng sức, co kéo cơ hô hấp phụ
- Tím tái môi và đầu chi
- Rối loạn ý thức (kích thích, lơ mơ, hôn mê)
- Rối loạn khí máu động mạch (PaO2 giảm, PaCO2 tăng hoặc giảm, pH thay đổi)
Hội chứng giảm oxy máu (Hypoxemic Respiratory Failure - Type I)
- PaO2 < 60 mmHg (hoặc SpO2 < 90%) khi thở khí phòng
- PaCO2 bình thường hoặc giảm (do tăng thông khí bù trừ)
- Triệu chứng: Khó thở, thở nhanh, tím tái, lo lắng, rối loạn ý thức
Hội chứng tăng CO2 máu (Hypercapnic Respiratory Failure - Type II)
- PaCO2 > 45 mmHg
- pH < 7.35 (toan hô hấp)
- Triệu chứng: Khó thở, thở chậm hoặc nông, đau đầu, buồn ngủ, lơ mơ, hôn mê, co giật, giãn mạch ngoại biên
Hội chứng phù phổi cấp huyết động
- Khó thở dữ dội, đột ngột, thường về đêm
- Ho ra đờm bọt hồng
- Tím tái, vã mồ hôi
- Nghe phổi có ran ẩm dâng từ đáy lên
- Tim nhanh, có thể có tiếng ngựa phi, tĩnh mạch cổ nổi
- X-quang phổi có hình ảnh mờ cánh bướm, đường Kerley B
Hội chứng nguy kịch hô hấp cấp (ARDS - Acute Respiratory Distress Syndrome)
- Khởi phát cấp tính (trong vòng 1 tuần sau yếu tố nguy cơ)
- X-quang ngực hoặc CT ngực có thâm nhiễm hai bên không giải thích được bằng tràn dịch, xẹp phổi hoặc nốt
- Suy hô hấp không giải thích được bằng suy tim hoặc quá tải dịch
- Tỷ lệ PaO2/FiO2 ≤ 300 mmHg với PEEP (Positive End-Expiratory Pressure) hoặc CPAP (Continuous Positive Airway Pressure) ≥ 5 cmH2O

📖 Nguồn: Y văn lâm sàng chuẩn (tham khảo: Harrison's Principles of Internal Medicine, Berlin Definition of ARDS)

💬 Góp ý bước này

Bước 5. Chẩn đoán phân biệt

🔀 Chẩn đoán phân biệt (bấm tên bệnh để mở bài)

Hen phế quản cấp nặng — Tiền sử hen, khó thở thì thở ra, ran rít/ran ngáy lan tỏa, đáp ứng tốt với thuốc giãn phế quản. Suy hô hấp cấp do hen thường có tăng CO2 máu do tắc nghẽn đường thở nặng.

Đợt cấp COPD (Chronic Obstructive Pulmonary Disease) — Tiền sử hút thuốc lá, COPD, khó thở mạn tính tăng lên, ho khạc đờm, ran rít/ran ngáy. Thường có tăng CO2 máu mạn tính và toan hô hấp cấp trên nền mạn.

Phù phổi cấp huyết động — Tiền sử bệnh tim mạch (suy tim, tăng huyết áp), khó thở đột ngột dữ dội, ho ra đờm bọt hồng, ran ẩm dâng cao ở phổi, tĩnh mạch cổ nổi, X-quang phổi có hình ảnh phù phổi. BNP (B-type Natriuretic Peptide) tăng cao.

Thuyên tắc phổi (Pulmonary Embolism) — Khó thở đột ngột, đau ngực kiểu màng phổi, ho, có thể ho ra máu. Yếu tố nguy cơ huyết khối tĩnh mạch sâu (nằm lâu, phẫu thuật, ung thư). D-dimer tăng cao, CT mạch phổi (CTPA - Computed Tomography Pulmonary Angiography) chẩn đoán xác định.

Tràn khí màng phổi cấp — Đau ngực đột ngột, khó thở, rì rào phế nang giảm hoặc mất một bên, gõ vang. X-quang phổi hoặc siêu âm phổi xác định.

Viêm phổi nặng — Sốt, ho, khạc đờm mủ, đau ngực, ran nổ/ran ẩm khu trú. X-quang phổi có hình ảnh thâm nhiễm phổi. Cấy đờm, cấy máu có thể tìm thấy tác nhân.

💬 Góp ý bước này

Bước 6. Cận lâm sàng, xét nghiệm

📋 Theo Bộ Y tế

Khí máu động mạch
- pH < 7,25 (toan hô hấp)
- PaCO2 tăng dần
- Tỷ lệ PaO2/FiO2 < 200 (tình trạng oxy hóa máu tồi đi)
Đo độ bão hòa oxy máu ngoại vi (SpO2)
- Mục tiêu SpO2 > 90%

🔬 Cận lâm sàng — theo độ đặc hiệu

🥇 Khẳng định chẩn đoán

pH máu động mạch

< 7.25 (toan hô hấp nặng); < 7.30 (toan hô hấp cấp) — Đánh giá mức độ toan hô hấp, chỉ định thông khí nhân tạo không xâm nhập (NIV - Non-Invasive Ventilation) khi pH < 7.25-7.30.

PaCO2 (áp lực riêng phần CO2 trong máu động mạch)

> 45 mmHg (theo Y văn); tăng dần (theo BYT) — Đánh giá tình trạng giảm thông khí, tăng CO2 máu. PaCO2 tăng dần là dấu hiệu nguy cơ giảm thông khí tiến triển nặng.

PaO2/FiO2 (tỷ lệ PaO2 trên phân suất oxy hít vào)

< 200 — Đánh giá mức độ suy giảm oxy hóa máu, là một tiêu chí chẩn đoán ARDS và chỉ định NIV.

📊 Hỗ trợ/gợi ý

SpO2 (độ bão hòa oxy máu ngoại vi)

< 90% (cần can thiệp); mục tiêu > 90% — Đánh giá nhanh tình trạng thiếu oxy máu. Mục tiêu điều trị là duy trì SpO2 > 90%.

Công thức máu

Bạch cầu tăng, CRP (C-Reactive Protein) tăng (theo Y văn) — Phát hiện dấu hiệu nhiễm trùng (viêm phổi, nhiễm khuẩn huyết).

Điện giải đồ, chức năng thận

Không nêu ngưỡng cụ thể (theo Y văn) — Đánh giá tình trạng rối loạn điện giải, chức năng thận, đặc biệt quan trọng khi dùng lợi tiểu hoặc có bệnh kèm.

Troponin, BNP (B-type Natriuretic Peptide)

Troponin tăng (nghi ngờ nhồi máu cơ tim); BNP tăng > 100 pg/mL (nghi ngờ suy tim, theo Y văn) — Đánh giá nguyên nhân tim mạch (nhồi máu cơ tim, suy tim) gây phù phổi cấp.

D-dimer

> 500 ng/mL FEU (Fibrinogen Equivalent Units) (theo Y văn) — Sàng lọc thuyên tắc phổi. Giá trị bình thường giúp loại trừ thuyên tắc phổi ở bệnh nhân nguy cơ thấp/trung bình.

X-quang ngực

Không nêu ngưỡng cụ thể (theo Y văn) — Phát hiện các tổn thương phổi (thâm nhiễm, tràn dịch, tràn khí, phù phổi, xẹp phổi) và tim (bóng tim to).

Điện tâm đồ (ECG - Electrocardiogram)

Không nêu ngưỡng cụ thể (theo Y văn) — Phát hiện các rối loạn nhịp tim, thiếu máu cơ tim, nhồi máu cơ tim, dấu hiệu quá tải thất phải (trong thuyên tắc phổi nặng).

📚 Theo Y văn

Các xét nghiệm khác hỗ trợ chẩn đoán nguyên nhân và mức độ

📖 Nguồn: Y văn lâm sàng chuẩn (tham khảo: Harrison's Principles of Internal Medicine)

💬 Góp ý bước này

Bước 7. Chẩn đoán xác định

📋 Theo Bộ Y tế

Suy hô hấp cấp được chẩn đoán khi có một trong các tiêu chí sau
- Toan hô hấp với pH < 7,25
- Có nguy cơ giảm thông khí hoặc giảm thông khí sẽ tiến triển nặng thêm: PaCO2 tăng dần; liệt hoặc mệt cơ hoành
- Thiếu oxy máu nặng kém đáp ứng với thở oxy

📚 Theo Y văn

Phân loại theo cơ chế sinh lý bệnh (theo Y văn)
- Suy hô hấp giảm oxy máu (Type I): PaO2 < 60 mmHg khi thở khí phòng, PaCO2 bình thường hoặc giảm.
- Suy hô hấp tăng CO2 máu (Type II): PaCO2 > 45 mmHg và pH < 7.35.

📖 Nguồn: Y văn lâm sàng chuẩn (tham khảo: Harrison's Principles of Internal Medicine)

💬 Góp ý bước này

Bước 8. Chẩn đoán mức độ/giai đoạn

📋 Theo Bộ Y tế

Mức độ nặng của suy hô hấp cấp được đánh giá dựa trên các tiêu chí
- Toan hô hấp cấp (pH < 7,25-7,30)
- Tình trạng ôxy hoá máu tồi đi (tỷ lệ PaO2/FiO2 < 200)
- Dấu hiệu mệt cơ hô hấp: gắng sức và tần số thở trên 30 lần/phút

📚 Theo Y văn

Các thăm dò và tiêu chí đánh giá mức độ nặng (theo Y văn)
- Khí máu động mạch: Đánh giá mức độ giảm oxy máu (PaO2), tăng CO2 máu (PaCO2) và rối loạn thăng bằng kiềm toan (pH, HCO3-).
- Tỷ lệ PaO2/FiO2: Phân loại mức độ ARDS (nhẹ: 201-300, trung bình: 101-200, nặng: ≤ 100 mmHg).
- Thang điểm đánh giá mức độ nặng: APACHE II (Acute Physiology And Chronic Health Evaluation II), SOFA (Sequential Organ Failure Assessment) score để đánh giá mức độ suy đa tạng và tiên lượng.
- Đánh giá chức năng hô hấp: Đo thể tích khí lưu thông (Vt), tần số thở, áp lực đường thở, độ giãn nở phổi (compliance) trên máy thở.
- Đánh giá tình trạng huyết động: Huyết áp, nhịp tim, áp lực tĩnh mạch trung tâm (CVP - Central Venous Pressure), cung lượng tim (CO - Cardiac Output) để đánh giá sốc hoặc suy tim kèm theo.

📖 Nguồn: Y văn lâm sàng chuẩn (tham khảo: The Washington Manual of Critical Care, Jean-Louis Vincent. et al (2010), Textbook of Critical care)

💬 Góp ý bước này

Bước 9. Chẩn đoán nguyên nhân

📋 Theo Bộ Y tế

Các nguyên nhân gây suy hô hấp cấp được đề cập trong phác đồ
- Phù phổi cấp huyết động
- Đợt cấp của COPD (Chronic Obstructive Pulmonary Disease)
- Hen phế quản
- Nhiễm trùng (viêm phổi, đợt cấp COPD có bằng chứng nhiễm khuẩn)
- Suy tim ứ huyết
- Quá tải thể tích
- Tràn dịch màng phổi
- Tràn khí màng phổi
- Bệnh tự miễn gây liệt hô hấp (nhược cơ, hội chứng Guillain-Barre)
- Mảng sườn di động
- Chèn ép tủy cổ
- Một số nguyên nhân không hồi phục (xơ cứng cột bên teo cơ - Amyotrophic Lateral Sclerosis)

📚 Theo Y văn

Phân loại nguyên nhân theo cơ chế (theo Y văn)
- Tổn thương đường thở: Co thắt phế quản (hen, COPD), dị vật đường thở, phù nề thanh quản.
- Tổn thương nhu mô phổi: Viêm phổi, ARDS, phù phổi cấp, xơ phổi, xuất huyết phổi.
- Tổn thương màng phổi: Tràn khí màng phổi, tràn dịch màng phổi.
- Tổn thương thành ngực: Gãy xương sườn, mảng sườn di động, gù vẹo cột sống nặng.
- Rối loạn thần kinh cơ: Nhược cơ, hội chứng Guillain-Barre, ALS, ngộ độc thuốc (opioid, an thần), chấn thương tủy sống.
- Rối loạn trung tâm hô hấp: Chấn thương sọ não, đột quỵ, u não, ngộ độc thuốc ức chế hô hấp.
- Rối loạn tim mạch: Suy tim cấp, nhồi máu cơ tim, thuyên tắc phổi.

📖 Nguồn: Y văn lâm sàng chuẩn (tham khảo: Harrison's Principles of Internal Medicine)

💬 Góp ý bước này

Bước 10. Điều trị

💊 Điều trị — nhóm theo cơ chế (thuốc cùng nhóm thay thế được nhau)

💊 Liều tham khảo

Liều dưới đây chỉ để học/định hướng — luôn đối chiếu phác đồ hiện hành, cân nặng và chức năng gan–thận trước khi dùng.

📚 Bối cảnh: Mục tiêu điều trị suy hô hấp cấp là duy trì oxy hóa máu và thông khí đầy đủ, điều trị nguyên nhân gây suy hô hấp, và hỗ trợ các cơ quan khác. Ưu tiên hàng đầu là đảm bảo đường thở thông thoáng và cung cấp oxy đầy đủ. Lựa chọn phương pháp hỗ trợ hô hấp (oxy liệu pháp, thông khí không xâm nhập, thông khí xâm nhập) phụ thuộc vào mức độ nặng của suy hô hấp và nguyên nhân.

Oxy liệu pháp

⚙ Cung cấp oxy bổ sung để tăng phân áp oxy trong phế nang và máu động mạch, cải thiện tình trạng thiếu oxy máu.

💊 Canuyn mũi

1 – 5 l/phút · Đường mũi

💊 Mặt nạ ôxy

5 -10 l/phút · Đường hô hấp qua mặt nạ

💊 Mặt nạ không thở lại (Non-rebreather mask)

8-15 l/phút · Đường hô hấp qua mặt nạ

💊 Mặt nạ Venturi

Nồng độ ôxy từ 24%- 50% · Đường hô hấp qua mặt nạ

↔ Lựa chọn dụng cụ và lưu lượng oxy tùy thuộc vào mức độ suy hô hấp và nguyên nhân. Mục tiêu là duy trì SpO2 > 90%. Canuyn mũi thích hợp cho suy hô hấp trung bình, COPD. Mặt nạ oxy cho suy hô hấp trung bình do tổn thương màng phế nang mao mạch (ALI - Acute Lung Injury, ARDS - Acute Respiratory Distress Syndrome). Mặt nạ không thở lại cho suy hô hấp nặng. Mặt nạ Venturi cho bệnh nhân cần nồng độ oxy chính xác.

Thông khí nhân tạo (TKNT)

⚙ Hỗ trợ hoặc thay thế chức năng hô hấp của bệnh nhân khi oxy liệu pháp đơn thuần không đủ. TKNT không xâm nhập (NIV) cung cấp áp lực dương qua mặt nạ, giảm công hô hấp. TKNT xâm nhập qua ống nội khí quản hoặc mở khí quản, kiểm soát hoàn toàn hô hấp.

↔ Chỉ định TKNT không xâm nhập cho suy hô hấp do phù phổi cấp huyết động, đợt cấp COPD/hen, suy hô hấp nặng có mệt cơ (gắng sức, tần số thở > 30/phút), toan hô hấp cấp (pH < 7,25-7,30), PaO2/FiO2 < 200. Chống chỉ định NIV: ngừng thở, huyết động không ổn định, mất khả năng bảo vệ đường thở, đờm dãi nhiều, vật vã/không hợp tác, không đảm bảo kín khít mặt nạ. TKNT xâm nhập được chỉ định khi NIV thất bại hoặc có chống chỉ định.

Thuốc giãn phế quản (Beta-2 adrenergic agonists, Anticholinergics)

⚙ Kích thích thụ thể beta-2 adrenergic hoặc ức chế thụ thể cholinergic trên cơ trơn phế quản, gây giãn phế quản, giảm tắc nghẽn đường thở.

💊 Salbutamol (Ventolin)

(liều: theo Y văn / kinh nghiệm) · Khí dung, tiêm tĩnh mạch (nếu không đáp ứng khí dung)

💊 Ipratropium bromide (Atrovent)

(liều: theo Y văn / kinh nghiệm) · Khí dung

↔ Chỉ định cho suy hô hấp có co thắt phế quản (COPD, hen phế quản). Ưu tiên dùng đường khí dung trước, nếu không đáp ứng có thể chuyển sang truyền tĩnh mạch.

Corticosteroid

⚙ Chống viêm mạnh, giảm phù nề đường thở, giảm phản ứng miễn dịch.

💊 Methylprednisolone

(liều: theo Y văn / kinh nghiệm) · Tiêm tĩnh mạch, uống

💊 Prednisone

(liều: theo Y văn / kinh nghiệm) · Uống

↔ Chỉ định cho các đợt cấp của hen phế quản và COPD.

Kháng sinh

⚙ Tiêu diệt hoặc ức chế sự phát triển của vi khuẩn gây nhiễm trùng hô hấp.

💊 Amoxicillin/Clavulanate

(liều: theo Y văn / kinh nghiệm) · Uống, tiêm tĩnh mạch

💊 Ceftriaxone

(liều: theo Y văn / kinh nghiệm) · Tiêm tĩnh mạch

↔ Chỉ định khi có dấu hiệu nhiễm trùng (viêm phổi, đợt cấp COPD có bằng chứng nhiễm khuẩn). Lựa chọn kháng sinh dựa trên tác nhân gây bệnh nghi ngờ và phác đồ kháng sinh tại địa phương.

Thuốc lợi tiểu

⚙ Tăng đào thải nước và muối qua thận, giảm thể tích tuần hoàn, giảm tiền gánh tim, hữu ích trong phù phổi cấp huyết động và quá tải thể tích.

💊 Furosemide

(liều: theo Y văn / kinh nghiệm) · Tiêm tĩnh mạch, uống

↔ Chỉ định cho suy tim ứ huyết, phù phổi cấp huyết động, quá tải thể tích.

Thay huyết tương (Plasmapheresis)

⚙ Loại bỏ kháng thể tự miễn hoặc các yếu tố gây bệnh khác khỏi huyết tương, hữu ích trong các bệnh tự miễn gây liệt hô hấp.

↔ Chỉ định để loại bỏ kháng thể trong các bệnh tự miễn gây liệt hô hấp như nhược cơ, hội chứng Guillain-Barre.

Thủ thuật dẫn lưu

⚙ Loại bỏ dịch hoặc khí tích tụ trong khoang màng phổi, giúp phổi nở ra và cải thiện thông khí.

↔ Chọc dẫn lưu dịch và khí khi có tràn dịch và khí màng phổi.

Phẫu thuật/Cố định xương sườn

⚙ Ổn định thành ngực bị tổn thương (mảng sườn di động) hoặc giải phóng chèn ép tủy sống để phục hồi chức năng hô hấp.

↔ Cố định xương sườn bằng thở máy hoặc treo cố định cho mảng sườn di động. Phẫu thuật giải chèn ép cho chèn ép tủy cổ.

⚕️ Khuyến cáo BHYT: Khi kê đơn, đối chiếu Danh mục & điều kiện/tỷ lệ thanh toán theo Thông tư 20/2022/TT-BYT (áp dụng cùng TT 37/2024/TT-BYT từ 01/01/2025). Thuốc điều trị đích/miễn dịch/giá cao thường có ĐIỀU KIỆN chi trả — cần kiểm tra trước khi kê.

💬 Góp ý bước này

Bước 11. Chống chỉ định, điều chỉnh theo bệnh kèm

📋 Theo Bộ Y tế

Chống chỉ định của thông khí nhân tạo không xâm nhập (NIV)
- Ngừng thở
- Tình trạng huyết động không ổn định (tụt huyết áp hay nhồi máu cơ tim không kiểm soát được)
- Mất khả năng bảo vệ đường thở
- Đờm dãi quá nhiều
- Vật vã hay không hợp tác
- Tình trạng bệnh nhân không cho phép đặt mặt nạ hay không bảo đảm tình trạng kín khít của mặt nạ

📚 Theo Y văn

Điều chỉnh điều trị theo bệnh kèm (theo Y văn)
- Bệnh nhân COPD: Thận trọng khi dùng oxy liều cao để tránh ức chế trung tâm hô hấp do tăng CO2 máu mạn tính. Mục tiêu SpO2 thường là 88-92%.
- Bệnh nhân suy tim: Cần kiểm soát dịch chặt chẽ, tránh quá tải dịch khi truyền dịch hoặc dùng thuốc.
- Bệnh nhân suy thận: Điều chỉnh liều thuốc thải trừ qua thận (kháng sinh, lợi tiểu).
- Bệnh nhân đái tháo đường: Kiểm soát đường huyết chặt chẽ, đặc biệt khi dùng corticosteroid.
- Bệnh nhân có rối loạn đông máu: Thận trọng khi thực hiện các thủ thuật xâm lấn (chọc dẫn lưu màng phổi).

📖 Nguồn: Y văn lâm sàng chuẩn (tham khảo: Harrison's Principles of Internal Medicine)

💬 Góp ý bước này

Bước 12. Theo dõi đáp ứng

📋 Theo Bộ Y tế

Theo dõi độ bão hòa oxy máu (SpO2)
- Mục tiêu SpO2 > 90%

📚 Theo Y văn

Các chỉ số theo dõi đáp ứng điều trị (theo Y văn)
- Lâm sàng: Cải thiện khó thở, giảm tần số thở, giảm co kéo cơ hô hấp phụ, cải thiện ý thức, hết tím tái.
- Khí máu động mạch: Cải thiện PaO2, PaCO2 về mức bình thường hoặc nền của bệnh nhân, pH trở về bình thường.
- SpO2: Duy trì ổn định trên mức mục tiêu (thường > 90%, hoặc 88-92% ở bệnh nhân COPD).
- Huyết động: Huyết áp, nhịp tim ổn định, không có dấu hiệu sốc.
- X-quang ngực: Cải thiện hình ảnh tổn thương phổi (giảm thâm nhiễm, hết tràn dịch/khí).
- Các xét nghiệm khác: Giảm bạch cầu, CRP (nếu có nhiễm trùng), giảm BNP (nếu có suy tim).

📖 Nguồn: Y văn lâm sàng chuẩn (tham khảo: The Washington Manual of Critical Care)

💬 Góp ý bước này

Bước 13. Biến chứng

📋 Theo Bộ Y tế

Các biến chứng của suy hô hấp cấp
- Giảm oxy máu trơ (refractory hypoxemia)
- Tăng cac-bo-nic (hypercapnia) không đáp ứng điều trị

📚 Theo Y văn

Các biến chứng khác (theo Y văn)
- Biến chứng liên quan đến thông khí nhân tạo: Viêm phổi liên quan thở máy (VAP - Ventilator-Associated Pneumonia), chấn thương áp lực (barotrauma), chấn thương thể tích (volutrauma), rối loạn chức năng cơ hoành do thở máy.
- Biến chứng tim mạch: Rối loạn nhịp tim, suy tim, nhồi máu cơ tim, tụt huyết áp.
- Biến chứng thần kinh: Thiếu oxy não, tổn thương não do tăng CO2 máu, hôn mê.
- Biến chứng thận: Suy thận cấp do thiếu oxy, sốc.
- Biến chứng tiêu hóa: Loét dạ dày tá tràng do stress, xuất huyết tiêu hóa.
- Nhiễm trùng: Nhiễm khuẩn huyết, nhiễm trùng đường tiết niệu.
- Suy đa tạng.

📖 Nguồn: Y văn lâm sàng chuẩn (tham khảo: The Washington Manual of Critical Care, Jean-Louis Vincent. et al (2010), Textbook of Critical care)

💬 Góp ý bước này

Bước 14. Chuyển tuyến, cờ đỏ

📚 Theo Y văn

Chỉ định chuyển tuyến
- Bệnh nhân suy hô hấp cấp nặng cần thông khí nhân tạo xâm nhập mà tuyến dưới không có khả năng thực hiện.
- Bệnh nhân suy hô hấp cấp không đáp ứng với điều trị ban đầu tại tuyến dưới.
- Bệnh nhân có nguyên nhân suy hô hấp phức tạp cần chẩn đoán và điều trị chuyên sâu (ví dụ: bệnh thần kinh cơ hiếm gặp, ARDS nặng, thuyên tắc phổi lớn).
- Bệnh nhân cần các kỹ thuật hỗ trợ hô hấp cao cấp (ví dụ: ECMO - Extracorporeal Membrane Oxygenation) mà chỉ có ở tuyến trung ương hoặc bệnh viện chuyên khoa.
Cờ đỏ (dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm cần can thiệp khẩn cấp)
- Ngừng thở hoặc thở ngáp cá.
- Rối loạn ý thức nặng (hôn mê sâu).
- Tụt huyết áp, sốc.
- Tím tái toàn thân nặng.
- Nhịp tim chậm hoặc rối loạn nhịp tim nguy hiểm.
- Toan hô hấp nặng (pH < 7.20) không cải thiện.
- PaO2 giảm nặng (< 40 mmHg) hoặc PaCO2 tăng rất cao (> 80 mmHg) dù đã hỗ trợ oxy tối đa.
- Mất khả năng bảo vệ đường thở (mất phản xạ ho, nuốt).

📖 Nguồn: Y văn lâm sàng chuẩn (tham khảo: The Washington Manual of Critical Care, UpToDate)

💬 Góp ý bước này

⭐ Bài này với bạn thế nào?

Hữu ích

Dễ sử dụng

Trình bày học thuật

Thấy bài hữu ích? Gửi cho bạn cùng lớp.