Flucytosin

• Được cytosin permease ĐẶC HIỆU CỦA NẤM đưa vào trong tế bào nấm (nên chọn lọc trên nấm).
• Trong tế bào nấm, cytosin deaminase chuyển flucytosin thành fluorouracil (5-FU), rồi thành 5-fluorouridin triphosphat (FUTP); FUTP sáp nhập vào RNA của nấm và ngăn cản tổng hợp protein.
• 5-FU còn được chuyển thành 5-fluorodeoxyuridin monophosphat, ức chế không cạnh tranh thymidylat synthetase → cản trở tổng hợp DNA.
• Kìm nấm hay diệt nấm tuỳ nồng độ. Có hoạt tính trên Candida và Cryptococcus; in vitro còn tác dụng trên một số chủng Chromomycosis, Aspergillus.

• Nhiễm nấm toàn thân nặng do chủng nhạy cảm (Candida, Cryptococcus, Chromomycosis, Aspergillus):
• Candida: nhiễm khuẩn huyết, viêm nội tâm mạc, nhiễm khuẩn tiết niệu.
• Cryptococcus: viêm màng não, nhiễm trùng phổi.
• ⚠️ Trong viêm màng não do Cryptococcus và nhiễm Candida toàn thân nặng, khuyến cáo PHỐI HỢP flucytosin với AMPHOTERICIN B (không dùng đơn độc — kháng thuốc xuất hiện nhanh).
• Khi có độc tính của amphotericin B trong viêm màng não do Cryptococcus, có thể phối hợp flucytosin với fluconazol (ít dùng hơn).

• Nấm phổi
• Nhiễm HIV/AIDS
• Nhiễm nấm xâm lấn
• Nhiễm trùng cơ hội trên bệnh nhân HIV/AIDS
• Viêm âm hộ-âm đạo do nấm Candida
• Viêm màng não do Cryptococcus neoformans (không nhiễm HIV)

• Dị ứng với flucytosin.
• Phối hợp với thuốc kháng virus cấu trúc nucleosid như ganciclovir, valganciclovir, brivudin, sorivudin và các thuốc tương tự (ức chế KHÔNG HỒI PHỤC enzym dihydropyrimidin dehydrogenase).
• Phụ nữ cho con bú.

• ⚠️ NGUY CƠ NHIỄM ĐỘC TỦY XƯƠNG TĂNG khi nồng độ thuốc ≥ 100 microgam/ml và kéo dài, đặc biệt ở người suy thận hoặc suy giảm miễn dịch; có thể không hồi phục và tử vong.
• Thường gặp: ỉa chảy, buồn nôn, nôn, phát ban da, hạ đường huyết, hạ kali huyết.
• Ít gặp: ngừng tim, nhiễm độc cơ tim, rối loạn tâm thất, ngừng hô hấp, đau ngực, khó thở.
• Hiếm gặp: tổn thương gan cấp (có thể gây tử vong ở người suy nhược, rối loạn chức năng gan), xuất huyết tiêu hóa, loét hành tá tràng, viêm đại tràng thể loét.
• Hiếm gặp: suy thận, tăng nitơ huyết, tăng creatinin, đái ra tinh thể.
• Hiếm gặp: thiếu máu, mất bạch cầu hạt, thiếu máu bất sản, giảm bạch cầu, giảm tiểu cầu, giảm cả 3 dòng tế bào máu.
• Hiếm gặp: mất điều hòa, giảm sức nghe, viêm dây thần kinh ngoại vi, loạn tâm thần, hội chứng Lyell.

• ⚠️ THEO DÕI nồng độ flucytosin huyết thanh, giữ dưới 100 microgam/ml.
• ⚠️ HẾT SỨC THẬN TRỌNG khi dùng cho người suy thận.
• Flucytosin bài xuất chủ yếu qua thận, suy thận có thể gây tích lũy thuốc.
• Cần điều chỉnh liều cho người suy thận.
• Không dùng flucytosin cho người suy thận nếu không theo dõi được nồng độ thuốc trong máu.

• Amphotericin B và các polyen: HIỆP ĐỒNG chống nấm — cơ sở của phác đồ phối hợp chuẩn.
• Cytosin arabinosid (cytarabin): ức chế cạnh tranh, LÀM GIẢM tác dụng của flucytosin.
• Thuốc làm suy giảm chức năng lọc cầu thận: kéo dài nửa đời của flucytosin — phải hiệu chỉnh liều theo chức năng thận.
• Không trộn bất kỳ chất nào khác vào dịch truyền flucytosin.

• ⚠️ NỒNG ĐỘ > 100 microgam/ml kéo dài TĂNG ĐỘC TÍNH: tiêu hóa (ỉa chảy, buồn nôn, nôn), máu (giảm bạch cầu, tiểu cầu), gan (viêm gan).
• Xử trí ban đầu: Rửa dạ dày hoặc gây nôn.
• Duy trì bù dịch thích hợp, có thể truyền tĩnh mạch.
• Theo dõi chặt chẽ huyết học, chức năng gan, thận.
• Điều trị bất thường phát sinh.
• Cân nhắc thẩm phân máu, đặc biệt ở bệnh nhân vô niệu, vì thuốc dễ bị loại bỏ.

Không có chế phẩm nào đang giữ số đăng ký lưu hành tại Việt Nam.