Tài liệu trên website https://hoclamsang.vn dùng để tra cứu, phục vụ hoạt động giảng dạy và học tập, không phải là tài liệu hướng dẫn việc tự điều trị. Các hoạt động tư vấn y khoa hoặc điều trị phải có bác sĩ chuyên khoa hướng dẫn.

← Trang chủ · 💊 Thuốc

Fluorouracil

ATC · L01BC02FluorouracilKháng chuyển hoá — chất tương tự pyrimidin

🕒 Duyệt ngày: 2026-09-04 · 📚 Nguồn: Dược thư Quốc gia Việt Nam 2022

💊 Fluorouracil — tóm tắt

Loại thuốc: Thuốc chống ung thư — kháng chuyển hoá, chất tương tự pyrimidin có fluor.

Dạng thuốc & hàm lượng: Ống tiêm: 250 mg/10 ml; lọ tiêm: 500 mg/10 ml, 500 mg/20 ml, 1 g/20 ml; lọ nhiều liều: 2,5 g/100 ml, 5 g/100 ml. · Kem dùng ngoài: 1%, 5%. Dung dịch dùng ngoài: 1%, 2%, 5%.

Cơ chế tác dụng

Chất chống chuyển hoá pyrimidin có fluor.
Theo con đường đồng hoá, thuốc PHONG BẾ phản ứng methyl hoá acid deoxyuridylic thành acid thymidylic (ức chế thymidylat synthetase).
Do đó cản trở tổng hợp DNA và ở mức độ kém hơn là RNA. DNA và RNA cần cho phân chia và phát triển tế bào; fluorouracil gây THIẾU THYMIN nên làm sự phát triển mất cân bằng và tế bào chết.
Hiệu quả càng rõ ở các tế bào phát triển NHANH và khi tốc độ thuốc thâm nhập vào tế bào càng nhanh.
Tác động ĐẶC HIỆU lên PHA S của chu kỳ phân bào.
⚠️ Thuốc có độc tính rất cao, chỉ số điều trị RẤT THẤP; độc với máu, gây chảy máu đường tiêu hoá, thậm chí tử vong — chỉ dùng dưới sự theo dõi chặt chẽ của thầy thuốc có kinh nghiệm hoá trị liệu.

📚 Dược thư Quốc gia Việt Nam — Fluorouracil · Lần xuất bản thứ ba (2022)

Chỉ định & liều theo bệnh

ĐƯỜNG TOÀN THÂN: ung thư biểu mô tuyến (adenocarcinoma) ống tiêu hoá — đại tràng, trực tràng.
Ung thư ĐẦU, CỔ, GAN, TỤY.
Ung thư biểu mô BUỒNG TRỨNG, CỔ TỬ CUNG, BÀNG QUANG.
UNG THƯ VÚ giai đoạn sớm — 600 mg/m² ngày 1 và 8 mỗi chu kỳ, phối hợp cyclophosphamid 100 mg/m² ngày 1-14 và methotrexat 40 mg/m² ngày 1 và 8 (phác đồ CMF). Người trên 60 tuổi: giảm liều khởi đầu còn 400 mg/m² (methotrexat 30 mg/m²). Chu kỳ lặp lại hằng tháng, tổng 6-12 chu kỳ.
DÙNG NGOÀI DA: tổn thương da nông ác tính và tiền ác tính — dày sừng tuổi già, DÀY SỪNG QUANG HOÁ, u sừng gai, bệnh Bowen, carcinom tế bào đáy nông. Vùng đầu - cổ dùng dung dịch/kem 1-2% × 2 lần/ngày; vùng khác dùng loại 5%.
Diễn biến khi bôi: nổi ban đỏ → đóng vảy → nhạy cảm đau → mụn nước → trợt da → loét → hoại tử → tái tạo biểu mô. Bôi tiếp cho tới khi trợt/loét/hoại tử, thường cần 2-6 tuần; vết thương có thể chỉ liền hoàn toàn 1-2 tháng sau khi ngừng thuốc. Carcinom tế bào đáy nông: chế phẩm 5%, bôi 2 lần/ngày ít nhất 3-6 tuần, có thể tới 10-12 tuần.
⚠️ Carcinom tế bào đáy và tế bào vảy XUYÊN SÂU thường KHÔNG đáp ứng — chỉ dùng tạm thời khi không có phương pháp khác.

📚 Dược thư Quốc gia Việt Nam — Fluorouracil · Lần xuất bản thứ ba (2022)

11 bài bệnh trong kho

💊 Liều xem trong từng bài bệnh (Bước 10) — liều thay đổi theo dạng bào chế, dạng muối và theo chế phẩm đơn chất hay phối hợp.

Chống chỉ định

Dị ứng với thuốc.
Suy dinh dưỡng.
⚠️ Suy tuỷ: bạch cầu ≤ 5 000/mm³, tiểu cầu ≤ 100 000/mm³.
Nhiễm khuẩn nặng.
Phẫu thuật lớn trong tháng trước đó.
⚠️ THIẾU HỤT ENZYM DIHYDROPYRIMIDIN DEHYDROGENASE (DPD).
Phụ nữ mang thai hoặc đang cho con bú.
Không dùng đồng thời với natalizumab và vắc xin sống.
Chưa có khuyến cáo dùng cho trẻ em.

📚 Dược thư Quốc gia Việt Nam — Fluorouracil · Lần xuất bản thứ ba (2022)

Tác dụng không mong muốn

⚠️ GIẢM BẠCH CẦU: thấp nhất ngày 9-14 (đôi khi tới ngày 20) sau đợt đầu, hồi phục sau 30 ngày.
Thường gặp: Viêm miệng/họng/thực quản (tróc vảy, loét), tiêu chảy, chán ăn, buồn nôn, nôn, rụng tóc, viêm da (rát sần ngứa ở chi).
Ít gặp: Giảm tiểu cầu, thiếu máu, mất bạch cầu hạt.
Ít gặp: Thiếu máu cục bộ cơ tim, đau thắt ngực, loạn nhịp, hạ huyết áp, suy tim.
Ít gặp: Loét/chảy máu thực quản/dạ dày/ruột, choáng phản vệ.
Ít gặp: Hội chứng tiểu não cấp (có thể tồn tại sau ngừng thuốc), rung giật nhãn cầu, đau đầu, rối loạn tiểu não (nói khó, đi lảo đảo).
Ít gặp: Khô da, nứt nẻ, nhạy cảm ánh sáng, loạn cảm ban đỏ ở bàn tay/chân, rụng móng, hẹp ống lệ, thay đổi thị lực, chảy nước mắt, sợ ánh sáng, viêm kết mạc.

📚 Dược thư Quốc gia Việt Nam — Fluorouracil · Lần xuất bản thứ ba (2022)

Thận trọng

⚠️ CHỈ DÙNG DƯỚI SỰ THEO DÕI CHẶT CHẼ của bác sĩ có kinh nghiệm hóa trị liệu; người bệnh cần nằm viện (ít nhất đợt đầu).
⚠️ NGỪNG THUỐC NGAY nếu: nôn không khắc phục được; viêm miệng (đỏ, loét); viêm họng thực quản (đau cổ, khó nuốt); tiêu chảy, loét/chảy máu dạ dày hoặc xuất huyết bất kỳ.
⚠️ NGỪNG THUỐC nếu: bạch cầu giảm nhanh hoặc < 3.500/mm³; tiểu cầu < 100.000/mm³. Nếu bạch cầu < 2.000/mm³, cần cách ly và phòng nhiễm khuẩn.
Thận trọng khi phối hợp leucovorin (tăng độc tính), đặc biệt ở người cao tuổi và suy nhược.
Thận trọng ở người suy dinh dưỡng, suy tủy xương, xạ trị liều cao (vùng chậu), dùng tác nhân alkyl hóa, suy gan/thận, di căn rộng vào tủy xương.
Giảm liều ở người suy gan hoặc suy thận. Ngừng thuốc nếu có triệu chứng do thiếu hụt DPD di truyền.
Thuốc bôi: cẩn thận gần mắt, mũi, miệng; không bôi lên niêm mạc hoặc vùng loét rộng; không băng bịt; tránh tia cực tím.

📚 Dược thư Quốc gia Việt Nam — Fluorouracil · Lần xuất bản thứ ba (2022)

Tương tác thuốc

⚠️ LEUCOVORIN (acid folinic) LÀM TĂNG ĐỘC TÍNH của fluorouracil — hết sức thận trọng ở người cao tuổi và người suy nhược vì họ rất nhạy cảm với độc tính.
Thuốc được dùng để ĐIỀU HOÀ (tăng cường) tác dụng của fluorouracil, nhất là trong ung thư đại - trực tràng: acid folinic, interferon alfa, methotrexat.
Thuốc làm TĂNG tác dụng chống ung thư VÀ độc tính của fluorouracil: methotrexat, metronidazol, leucovorin, allopurinol, cimetidin. Ngoài ra gemcitabin, levoleucovorin, sorafenib, trastuzumab cũng làm tăng nồng độ/tác dụng.
Fluorouracil làm TĂNG nồng độ/tác dụng của: carvedilol, cơ chất CYP2C9, natalizumab, PHENYTOIN, vắc xin sống, thuốc kháng vitamin K.
Fluorouracil làm GIẢM nồng độ/tác dụng của: vắc xin bất hoạt. Echinacea làm giảm tác dụng của fluorouracil.
⚠️ TƯƠNG KỴ với carboplatin, cisplatin, cytarabin, diazepam, doxorubicin, các anthracyclin khác và có thể cả methotrexat — khi phối hợp phải dùng RIÊNG.
Thuốc pha trong dung dịch có tính KIỀM — tránh pha trộn với các thuốc có tính acid.

📚 Dược thư Quốc gia Việt Nam — Fluorouracil · Lần xuất bản thứ ba (2022)

Theo dõi / Quá liều

Triệu chứng quá liều: Buồn nôn, nôn, tiêu chảy, viêm/chảy máu đường tiêu hóa, ức chế tủy xương (giảm tiểu cầu, bạch cầu, bạch cầu hạt).
⚠️ KHÔNG CÓ THUỐC GIẢI ĐỘC ĐẶC HIỆU.
⚠️ PHẢI KIỂM TRA CÔNG THỨC MÁU ít nhất 4 tuần sau khi có biểu hiện quá liều.
Nếu có bất thường trong công thức máu, cần điều trị phù hợp.

📚 Dược thư Quốc gia Việt Nam — Fluorouracil · Lần xuất bản thứ ba (2022)

Biệt dược lưu hành tại Việt Nam

Chế phẩm đơn chất

Biluracil 500
- Dạng bào chế: Dung dịch tiêm
- Thành phần: Fluorouracil
- SĐK VN: 893114121825
Effcil Inj. 250mg/5ml
- Dạng bào chế: Dung dịch tiêm
- Thành phần: 5-Fluorouracil 50mg/ml
- SĐK VN: VN2-227-14
Effcil Inj 250mg/5ml; 500mg/10ml
- Dạng bào chế: Thuốc tiêm
- Thành phần: 5-Fluorouracil
- SĐK VN: VN1-601-12
Fivoflu 250mg/5ml
- Dạng bào chế: Dung dịch tiêm/truyền tĩnh mạch
- Thành phần: Fluorouracil (5FU) 50mg/ml
- SĐK VN: VN-18894-15
Fivoflu 500mg/10ml
- Dạng bào chế: Dung dịch tiêm/truyền tĩnh mạch
- Thành phần: Fluorouracil (5FU) 500mg/10ml
- SĐK VN: VN-18895-15
Fluorouracil 250 mg/ 5ml
- Dạng bào chế: Dung dịch tiêm
- Thành phần: Fluorouracil 250 mg/5ml
- SĐK VN: QLĐB-590-17
Fluorouracil 500mg/10ml
- Dạng bào chế: Dung dịch tiêm
- Thành phần: Mỗi ống 10ml chứa: Fluorouracil 500 mg
- SĐK VN: QLĐB-664-18
Fluracil 5%
- Dạng bào chế: Dung dịch dùng ngoài
- Thành phần: Fluorouracil
- SĐK VN: 893110228623
Herouracil
- Dạng bào chế: Dung dịch tiêm
- Thành phần: Fluorouracil
- SĐK VN: 893114490725
Oncofluor 250
- Dạng bào chế: Dung dịch tiêm, truyền tĩnh mạch
- Thành phần: Fluorouracil 250mg/5ml
- SĐK VN: VN2-428-15
Oncofluor 500
- Dạng bào chế: Dung dịch tiêm, truyền tĩnh mạch
- Thành phần: Fluorouracil 500mg/10ml
- SĐK VN: VN2-429-15
5-FU Onkovis 50mg/ml
- Dạng bào chế: Dung dịch tiêm
- Thành phần: Fluorouracil 250mg/5ml
- SĐK VN: VN3-16-18

Thấy bài hữu ích? Gửi cho bạn cùng lớp.