Rifabutin

• Rifabutin ức chế tổng hợp RNA của vi khuẩn bằng cách ức chế tiểu đơn vị beta của DNA-dependent RNA polymerase.
• Vi khuẩn Mycobacteria có thể kháng rifabutin tự nhiên hoặc mắc phải.
• Kháng rifabutin mắc phải đã xảy ra ở bệnh nhân HIV dùng phác đồ cách quãng (1-2 lần/tuần).
• Phối hợp rifabutin với thuốc chống lao khác giúp chậm hoặc ngăn chặn phát triển chủng kháng thuốc.
• Kháng chéo giữa rifabutin và rifampicin không hoàn toàn: 1/2 đến 1/3 chủng M. tuberculosis kháng rifampicin vẫn nhạy cảm với rifabutin.
• ⚠️ KHÁNG CHÉO: Đã phát hiện M. tuberculosis kháng rifampicin ở bệnh nhân dùng rifabutin đơn độc để dự phòng MAC.
• Cơ chế đề kháng của vi khuẩn đối với rifabutin hiện chưa rõ.

• - Dự phòng nhiễm M. avium complex (MAC) ở bệnh nhân HIV có CD4 thấp.
• - Điều trị bệnh do NTM (M. avium complex, M. xenopi), phối hợp thuốc khác.
• - Điều trị lao phổi, phối hợp thuốc khác.

• Bệnh Lao
• Nhiễm Helicobacter pylori
• Nhiễm HIV/AIDS
• Nhiễm trùng cơ hội trên bệnh nhân HIV/AIDS

• ⚠️ CẤM DÙNG nếu QUÁ MẪN với rifabutin hoặc bất kỳ rifamycin nào.
• ⚠️ CẤM DÙNG khi phối hợp với delavirdin.
• ⚠️ CẤM DÙNG khi phối hợp với rilpivirin.
• ⚠️ CẤM DÙNG khi phối hợp với voriconazol.

• ⚠️ NƯỚC TIỂU SẪM MÀU (30%) — như các rifamycin khác, cần báo trước cho người bệnh.
• Thường gặp — Da: ban đỏ (11%), quá mẫn.
• ⚠️ Thường gặp — Huyết học: giảm bạch cầu lympho (10-17%), giảm bạch cầu trung tính, giảm tiểu cầu (5%).
• Thường gặp — Tiêu hoá: buồn nôn (6%), đau bụng (4%), chán ăn, nôn, đầy hơi, ợ hơi (3%).
• Thường gặp — Toàn thân: sốt (2%). Thần kinh: đau đầu.

• ⚠️⚠️ KHÔNG dùng rifabutin để DỰ PHÒNG nhiễm MAC cho người có BỆNH LAO HOẠT ĐỘNG — sẽ dẫn tới KHÁNG CẢ rifabutin VÀ rifampicin.
• ⚠️ Nếu người đang dùng rifabutin dự phòng MAC xuất hiện triệu chứng lao: phải ĐÁNH GIÁ NGAY, và nếu xác định có lao thì chuyển sang phác đồ điều trị lao.

• Rifabutin cảm ứng CYP3A, làm giảm nồng độ và tác dụng của thuốc chống nấm (posaconazol, itraconazol), kháng virus (indinavir, delaviridin, saquinavir, ritonavir, zidovudin), tránh thai (ethinylestradiol), kháng sinh (sulfamethoxazol/trimethoprim, dapson, clarithromycin).
• Rifabutin làm tăng tác dụng/độc tính của clarithromycin, clopidogrel, darunavir, fosamprenavir, ifosfamid, isoniazid, lopinavir, pitavastatin.
• ⚠️ CÁC THUỐC ỨC CHẾ CYP3A (clarithromycin, amprenavir, delaviridin, indinavir, lopinavir, ritonavir, saquinavir, nelfinavir, fluconazol, posaconazol, itraconazol, voriconazol) CÓ THỂ LÀM TĂNG ĐÁNG KỂ NỒNG ĐỘ RIFABUTIN.
• Các thuốc kích ứng CYP3A4, deferasirox, efavirenz, mitotan, nevirapin, siltiximab, thảo dược St John Wort, tocilizumab làm giảm nồng độ/tác dụng của rifabutin.

• Chưa có thông tin về quá liều rifabutin.
• Xử trí: rửa dạ dày trong vài giờ đầu, sau đó uống than hoạt.
• ⚠️ LỌC MÁU hay LỢI TIỂU MẠNH ÍT hiệu quả — rifabutin gắn protein huyết tương 85%, phân bố rộng vào mô, chỉ thải trừ dưới 10% qua nước tiểu.

Không có chế phẩm nào đang giữ số đăng ký lưu hành tại Việt Nam.