Mất ngủ không thực tổn

ICD-10 · F51.0Tâm thần✓ Đã pre-check2058/QĐ-BYT (14/5/2020) — Một số rối loạn tâm thần thường gặp

🕒 Cập nhật: 09/11/2026 · 📚 Nguồn: 2058/QĐ-BYT (14/5/2020) — Một số rối loạn tâm thần thường gặp

🔗 Triệu chứng / hội chứng liên quan — bấm để mở cửa tiếp cận

📖 Tổng quan bệnh học

Định nghĩa: Mất ngủ không thực tổn là một rối loạn giấc ngủ được phân loại theo mã ICD-10 là F51.0. Đây là tình trạng mất ngủ mà không có nguyên nhân thực thể hay bệnh lý cơ thể rõ ràng gây ra.

Dịch tễ: Thông tin về dịch tễ học của mất ngủ không thực tổn, bao gồm tỷ lệ mắc bệnh hay các yếu tố dịch tễ cụ thể, không được cung cấp trong nội dung bệnh này.

Cơ chế bệnh sinh: Nội dung bệnh không trình bày chi tiết về cơ chế bệnh sinh hay các nguyên nhân chính gây ra tình trạng mất ngủ không thực tổn. Các yếu tố nguy cơ cụ thể cũng không được liệt kê trong tài liệu này.

Phân loại: Mất ngủ không thực tổn được phân loại theo mã ICD-10 là F51.0. Đây là một dạng rối loạn giấc ngủ thuộc nhóm các rối loạn tâm thần, được quản lý trong chuyên khoa Tâm thần.

Bước 1. Bệnh sử và lý do đến khám

📋 Theo Bộ Y tế

Lý do đến khám
- Bệnh nhân phàn nàn về việc khó đi vào giấc ngủ, khó duy trì giấc ngủ hoặc ngủ không ngon giấc.
Bệnh sử/diễn tiến
- Rối loạn giấc ngủ xảy ra ít nhất ba lần một tuần trong vòng ít nhất một tháng.

💬 Góp ý bước này

Bước 2. Tiền sử, yếu tố nguy cơ

📋 Theo Bộ Y tế

Yếu tố nguy cơ
- Có liên quan chủ yếu đến các nhân tố tâm lý - xã hội, trong đó nguyên nhân cảm xúc là đầu tiên và cơ bản.

📚 Theo Y văn

Các yếu tố nguy cơ khác (theo Y văn)
- Căng thẳng tâm lý (stress) cấp tính hoặc mạn tính.
- Rối loạn tâm thần kèm theo (trầm cảm, lo âu, rối loạn hoảng sợ).
- Bệnh lý nội khoa mạn tính (đau mạn tính, bệnh tim mạch, hô hấp).
- Thói quen vệ sinh giấc ngủ kém (lịch ngủ không đều, sử dụng thiết bị điện tử trước khi ngủ, môi trường ngủ không phù hợp).
- Sử dụng chất kích thích (caffeine, nicotine, rượu) hoặc một số loại thuốc (thuốc chống sung huyết, corticosteroid).
- Làm việc theo ca (shift work).

📖 Nguồn: Y văn lâm sàng chuẩn (tham khảo: Harrison's Principles of Internal Medicine, UpToDate)

💬 Góp ý bước này

Bước 3. Triệu chứng, dấu hiệu

📋 Theo Bộ Y tế

Triệu chứng chính
- Khó đi vào giấc ngủ.
- Khó duy trì giấc ngủ (thức giấc nhiều lần trong đêm hoặc thức dậy sớm hơn mong muốn).
- Ngủ không ngon giấc, không phục hồi sức lực.
Hậu quả ban ngày
- Rối loạn giấc ngủ gây ra sự suy sụp rõ nét hoặc làm rối loạn hoạt động chức năng cá nhân trong cuộc sống hàng ngày (mệt mỏi, giảm tập trung, khó chịu, giảm hiệu suất công việc/học tập).

💬 Góp ý bước này

Bước 4. Hội chứng

📚 Theo Y văn

Phác đồ Bộ Y tế không nêu cụ thể các hội chứng liên quan đến mất ngủ không thực tổn. Mất ngủ không thực tổn bản thân là một rối loạn giấc ngủ chính.

📖 Nguồn: Y văn lâm sàng chuẩn (tham khảo: DSM-5, UpToDate)

💬 Góp ý bước này

Bước 5. Chẩn đoán phân biệt

📋 Theo Bộ Y tế

Chẩn đoán phân biệt chung
- Mất ngủ do nguyên nhân thực tổn như một bệnh lý thần kinh hoặc bệnh nội khoa.
- Mất ngủ do rối loạn sử dụng chất tác động tâm thần hoặc một loại thuốc.

🔀 Chẩn đoán phân biệt (bấm tên bệnh để mở bài)

Hội chứng ngưng thở khi ngủ (Sleep Apnea Syndrome) — Thường có tiếng ngáy to, ngừng thở được người khác chứng kiến, buồn ngủ quá mức vào ban ngày, béo phì. Chẩn đoán xác định bằng đa ký giấc ngủ (polysomnography) cho thấy các đợt ngưng thở/giảm thở.

Hội chứng chân không yên (Restless Legs Syndrome - RLS) — Cảm giác khó chịu, bứt rứt ở chân (hoặc tay) kèm theo thôi thúc phải cử động, thường xuất hiện hoặc nặng hơn vào buổi tối/ban đêm khi nghỉ ngơi, giảm khi vận động. Các triệu chứng này gây khó khăn khi đi vào giấc ngủ.

Rối loạn trầm cảm chủ yếu (Major Depressive Disorder) — Mất ngủ là một triệu chứng phổ biến, nhưng kèm theo các triệu chứng khác của trầm cảm như khí sắc giảm, mất hứng thú/niềm vui, thay đổi cảm giác thèm ăn/cân nặng, mệt mỏi, cảm giác vô dụng/tội lỗi, giảm khả năng tập trung, ý nghĩ về cái chết/tự sát. Mất ngủ thường là thức giấc sớm.

Rối loạn lo âu lan tỏa (Generalized Anxiety Disorder) — Mất ngủ thường do khó đi vào giấc ngủ vì lo lắng quá mức về nhiều vấn đề khác nhau, kèm theo các triệu chứng lo âu khác như bồn chồn, dễ mệt mỏi, khó tập trung, căng cơ, dễ bị kích thích.

Mất ngủ do sử dụng chất (Substance-induced Insomnia) — Có tiền sử sử dụng các chất kích thích (caffeine, nicotine, cocaine, amphetamine), rượu, hoặc các loại thuốc (thuốc chống trầm cảm, corticosteroid, thuốc chống sung huyết, thuốc điều trị hen) có thể gây mất ngủ. Triệu chứng mất ngủ xuất hiện hoặc nặng lên sau khi bắt đầu/thay đổi liều chất/thuốc.

Mất ngủ do bệnh lý nội khoa/thần kinh — Mất ngủ là hậu quả của một bệnh lý thực thể đã được chẩn đoán (ví dụ: đau mạn tính, suy tim, COPD - Chronic Obstructive Pulmonary Disease, cường giáp, bệnh Parkinson, bệnh Alzheimer). Điều trị bệnh nền thường cải thiện mất ngủ.

💬 Góp ý bước này

Bước 6. Cận lâm sàng, xét nghiệm

📋 Theo Bộ Y tế

Xét nghiệm máu
- Huyết học
- Sinh hoá
- Vi sinh (HIV, VGB, VGC)
Xét nghiệm nước tiểu
- Xét nghiệm nước tiểu
- Xét nghiệm tìm chất ma tuý
- Huyết thanh chẩn đoán giang mai
Thăm dò chức năng thần kinh
- Điện não đồ (EEG)
- Lưu huyết não
Thăm dò giấc ngủ chuyên biệt
- Đa kí giấc ngủ (Polysomnography)
Trắc nghiệm tâm lý
- Nhóm trắc nghiệm tâm lý đánh giá rối loạn giấc ngủ (PSQI - Pittsburgh Sleep Quality Index)
- Đánh giá trầm cảm (Beck Depression Inventory, Hamilton Depression Rating Scale)
- Đánh giá lo âu (Zung Self-Rating Anxiety Scale, Hamilton Anxiety Rating Scale)
- Đánh giá nhân cách (MMPI - Minnesota Multiphasic Personality Inventory, EPI - Eysenck Personality Inventory)
Các xét nghiệm chuyên khoa khác để loại trừ nguyên nhân thực thể
- Điện tâm đồ (ECG)
- X-quang tim phổi
- Siêu âm ổ bụng
- Chụp cắt lớp vi tính (CT - Computed Tomography)
- Chụp cộng hưởng từ (MRI - Magnetic Resonance Imaging)

🔬 Cận lâm sàng — theo độ đặc hiệu

🔬 Đặc hiệu cao

Đa ký giấc ngủ (Polysomnography)

Không có bằng chứng rối loạn hô hấp khi ngủ (Apnea-Hypopnea Index < 5/giờ), không có cử động chân định kỳ (Periodic Limb Movement Index < 15/giờ) (theo Y văn) — Loại trừ các rối loạn giấc ngủ thực thể như hội chứng ngưng thở khi ngủ, rối loạn cử động chân định kỳ, narcolepsy. Giúp xác định mất ngủ là không thực tổn.

📊 Hỗ trợ/gợi ý

Xét nghiệm nước tiểu tìm chất ma túy

Âm tính (theo Y văn) — Loại trừ mất ngủ do sử dụng chất gây nghiện.

Thang điểm chất lượng giấc ngủ Pittsburgh (PSQI - Pittsburgh Sleep Quality Index)

> 5 điểm (theo Y văn) — Đánh giá chất lượng giấc ngủ tổng thể và mức độ nghiêm trọng của mất ngủ.

Thang điểm trầm cảm Beck (Beck Depression Inventory - BDI)

> 13 điểm (theo Y văn) — Đánh giá mức độ trầm cảm, thường đi kèm với mất ngủ.

Thang điểm lo âu Zung (Zung Self-Rating Anxiety Scale - SAS)

> 44 điểm (theo Y văn) — Đánh giá mức độ lo âu, thường đi kèm với mất ngủ.

🔍 Tầm soát

Công thức máu, sinh hóa máu cơ bản (glucose, chức năng gan thận, điện giải)

Trong giới hạn bình thường (theo Y văn) — Loại trừ các bệnh lý nội khoa gây mất ngủ (ví dụ: thiếu máu, rối loạn đường huyết, suy gan/thận, rối loạn điện giải).

Xét nghiệm HIV, HBsAg (VGB), Anti-HCV (VGC), VDRL/TPHA (giang mai)

Âm tính (theo Y văn) — Loại trừ các bệnh nhiễm trùng mạn tính có thể ảnh hưởng đến giấc ngủ và tâm thần.

• Loại trừ nguyên nhân thực thể

Điện não đồ (EEG)

Không có sóng bất thường (theo Y văn) — Loại trừ các bệnh lý thần kinh như động kinh, tổn thương não cấu trúc gây rối loạn giấc ngủ.

Điện tâm đồ (ECG), X-quang tim phổi, siêu âm ổ bụng, CT/MRI sọ não

Bình thường hoặc không có tổn thương liên quan đến mất ngủ (theo Y văn) — Loại trừ các bệnh lý tim mạch, hô hấp, tiêu hóa hoặc tổn thương cấu trúc não có thể gây mất ngủ.

💬 Góp ý bước này

Bước 7. Chẩn đoán xác định

📋 Theo Bộ Y tế

Tiêu chuẩn chẩn đoán theo ICD-10
- Bệnh nhân phàn nàn về việc khó đi vào giấc ngủ, khó duy trì giấc ngủ hoặc ngủ không ngon giấc.
- Rối loạn giấc ngủ xảy ra ít nhất ba lần một tuần trong vòng ít nhất một tháng.
- Rối loạn giấc ngủ gây ra sự suy sụp rõ nét hoặc làm rối loạn hoạt động chức năng cá nhân trong cuộc sống hàng ngày.
- Không có nguyên nhân thực tổn như một bệnh lý thần kinh hoặc bệnh nội khoa.
- Không có rối loạn sử dụng chất tác động tâm thần hoặc một loại thuốc.

💬 Góp ý bước này

Bước 8. Chẩn đoán mức độ/giai đoạn

📚 Theo Y văn

Phác đồ Bộ Y tế không phân loại mức độ/giai đoạn cụ thể cho mất ngủ không thực tổn. Tuy nhiên, trong thực hành lâm sàng, mức độ và tính chất của mất ngủ thường được đánh giá dựa trên các yếu tố sau:
Đánh giá mức độ nặng
- Mức độ ảnh hưởng đến chức năng ban ngày (mệt mỏi, giảm tập trung, khó chịu).
- Sử dụng các thang điểm đánh giá mức độ nghiêm trọng của mất ngủ như Insomnia Severity Index (ISI) hoặc Pittsburgh Sleep Quality Index (PSQI).
- ISI: 0-7 (không mất ngủ), 8-14 (mất ngủ nhẹ), 15-21 (mất ngủ trung bình), 22-28 (mất ngủ nặng) (theo Y văn).
- PSQI: >5 điểm (chất lượng giấc ngủ kém) (theo Y văn).
Đánh giá tính chất
- Mất ngủ cấp tính: Kéo dài dưới 3 tháng.
- Mất ngủ mạn tính: Kéo dài từ 3 tháng trở lên.

📖 Nguồn: Y văn lâm sàng chuẩn (tham khảo: UpToDate, DSM-5)

💬 Góp ý bước này

Bước 9. Chẩn đoán nguyên nhân

📋 Theo Bộ Y tế

Nguyên nhân chính
- Liên quan chủ yếu đến các nhân tố tâm lý - xã hội.
- Nguyên nhân cảm xúc là đầu tiên và cơ bản.

📚 Theo Y văn

Các yếu tố tâm lý cụ thể (theo Y văn)
- Căng thẳng (stress) từ công việc, gia đình, các sự kiện cuộc sống.
- Lo âu, trầm cảm và các rối loạn tâm thần khác.
- Những suy nghĩ tiêu cực hoặc lo lắng quá mức về giấc ngủ (sợ không ngủ được, lo lắng về hậu quả của mất ngủ).
- Thói quen ngủ không lành mạnh (vệ sinh giấc ngủ kém).

📖 Nguồn: Y văn lâm sàng chuẩn (tham khảo: Kaplan & Sadock's Synopsis of Psychiatry, UpToDate)

💬 Góp ý bước này

Bước 10. Điều trị

💊 Điều trị — nhóm theo cơ chế (thuốc cùng nhóm thay thế được nhau)

💊 Liều tham khảo

Liều dưới đây chỉ để học/định hướng — luôn đối chiếu phác đồ hiện hành, cân nặng và chức năng gan–thận trước khi dùng.

📚 Bối cảnh: Mất ngủ không thực tổn liên quan chủ yếu đến các nhân tố tâm sinh, đặc biệt rối loạn cảm xúc là nhân tố được coi là nguyên phát. Do vậy, trong điều trị có hai nhóm lớn: tâm lý (nhận thức-hành vi) và dược lý, hai nhóm này có thể kết hợp với nhau. Nguyên tắc chọn thuốc: Ưu tiên đơn trị liệu (chọn một trong những thuốc liệt kê ở dưới nếu chưa hiệu quả thì sử dụng đồng thời một thuốc chống trầm cảm và một thuốc an thần kinh được khuyến cáo nhiều hơn cả). Khởi liều thấp và tăng liều từ từ cho đến khi có hiệu quả. Hạn chế lạm dụng nhóm giải lo âu gây nghiện.

Liệu pháp tâm lý (Giáo dục vệ sinh giấc ngủ và kỹ thuật thư giãn)

⚙ Cải thiện thói quen và môi trường ngủ, giảm lo âu liên quan đến giấc ngủ thông qua các kỹ thuật thư giãn và thay đổi nhận thức-hành vi.

↔ Đây là liệu pháp không dùng thuốc, tập trung vào thay đổi hành vi và nhận thức. Liệu pháp hành vi nhận thức cho mất ngủ (CBT-I - Cognitive Behavioral Therapy for Insomnia) là phương pháp điều trị không dùng thuốc hiệu quả nhất cho mất ngủ mạn tính.

Thuốc chống trầm cảm

⚙ Điều trị các rối loạn trầm cảm và lo âu đi kèm, một số thuốc có tác dụng an thần giúp cải thiện giấc ngủ.

💊 Imipramin

25 - 300 mg/24 giờ · Uống

💊 Amitriptylin

25 - 300 mg/24 giờ · Uống

💊 Paroxetin

20 - 80 mg/24 giờ · Uống

💊 Fluoxetin

10 - 80 mg/24 giờ · Uống

💊 Fluvoxamin

50 - 300 mg/24 giờ · Uống

💊 Citalopram

20 - 60 mg/24 giờ · Uống

💊 Escitalopram

10 - 20 mg/24 giờ · Uống

💊 Sertralin

50 - 200 mg/24 giờ · Uống

💊 Venlafaxin

37,5 - 375 mg/24 giờ · Uống

💊 Mirtazapin

15 - 60 mg/24 giờ · Uống

↔ Các thuốc trong nhóm này có thể thay thế nhau tùy theo đáp ứng, dung nạp của bệnh nhân và các bệnh lý kèm theo. Nhóm thuốc chống trầm cảm ba vòng (Imipramin, Amitriptylin) có tác dụng an thần mạnh hơn nhưng nhiều tác dụng phụ hơn. Nhóm SSRI (Paroxetin, Fluoxetin, Fluvoxamin, Citalopram, Escitalopram, Sertralin) và SNRI (Venlafaxin) ít tác dụng phụ hơn nhưng tác dụng an thần yếu hơn. Mirtazapin có tác dụng an thần đáng kể.

Thuốc bình thần, giải lo âu

⚙ Tăng cường hoạt động của GABA (Gamma-aminobutyric acid), một chất dẫn truyền thần kinh ức chế, giúp giảm lo âu và gây ngủ.

💊 Diazepam

5-10 mg/ngày (theo Y văn) · Uống

💊 Lorazepam

0.5-2 mg/ngày (theo Y văn) · Uống

💊 Bromazepam

3-6 mg/ngày (theo Y văn) · Uống

💊 Alprazolam

0.25-0.5 mg/ngày (theo Y văn) · Uống

💊 Etifoxine HCL

50 mg x 2-3 lần/ngày (theo Y văn) · Uống

💊 Zopiclone

3.75-7.5 mg/ngày (theo Y văn) · Uống

💊 Propranolol

10-40 mg/ngày (theo Y văn) · Uống

↔ Các thuốc benzodiazepine (diazepam, lorazepam, bromazepam, alprazolam) có hiệu quả nhanh nhưng tiềm ẩn nguy cơ phụ thuộc thuốc và tác dụng phụ (buồn ngủ ban ngày, suy giảm nhận thức), cần hạn chế sử dụng ngắn hạn. Các thuốc non-benzodiazepine (zopiclone) có tác dụng tương tự nhưng ít nguy cơ phụ thuộc hơn. Etifoxine HCL là thuốc giải lo âu không benzodiazepine. Propranolol (chẹn beta giao cảm) có thể dùng để giảm các triệu chứng lo âu thực thể (đánh trống ngực, run) gây khó ngủ.

Thuốc an thần kinh

⚙ Chủ yếu tác động lên thụ thể dopamine và serotonin, có tác dụng an thần, giúp cải thiện giấc ngủ, đặc biệt khi có các triệu chứng loạn thần hoặc lo âu nặng.

💊 Olanzapin

2.5-10 mg/ngày (theo Y văn) · Uống

💊 Quetiapin

25-100 mg/ngày (theo Y văn) · Uống

↔ Sử dụng khi các thuốc khác không hiệu quả hoặc khi có các rối loạn tâm thần nặng kèm theo. Cần theo dõi tác dụng phụ chuyển hóa (tăng cân, rối loạn lipid máu, tăng đường huyết).

Thuốc điều hòa giấc ngủ khác

⚙ Điều hòa nhịp sinh học tự nhiên của cơ thể.

💊 Melatonin

1-5 mg/ngày (theo Y văn) · Uống

↔ Melatonin có thể hữu ích trong điều trị mất ngủ liên quan đến rối loạn nhịp sinh học, đặc biệt ở người lớn tuổi hoặc khi có jet lag.

Thuốc nuôi dưỡng tế bào thần kinh và hỗ trợ chức năng

⚙ Cải thiện chuyển hóa và chức năng của tế bào thần kinh, hỗ trợ chức năng gan và nhận thức.

💊 Piracetam

800-1200 mg x 2-3 lần/ngày (theo Y văn) · Uống

💊 Ginkgo Biloba

120-240 mg/ngày (theo Y văn) · Uống

💊 Vinpocetin

5-10 mg x 3 lần/ngày (theo Y văn) · Uống

💊 Choline alfoscerate

400 mg x 2-3 lần/ngày (theo Y văn) · Uống

💊 Nicergoline

5-10 mg x 3 lần/ngày (theo Y văn) · Uống

↔ Các thuốc này có vai trò hỗ trợ, cải thiện chức năng thần kinh và nhận thức, không phải là điều trị chính cho mất ngủ. Hiệu quả trực tiếp trên mất ngủ cần được đánh giá cẩn thận.

Dinh dưỡng và hỗ trợ

⚙ Cung cấp dưỡng chất cần thiết cho cơ thể và hệ thần kinh, duy trì sức khỏe tổng thể.

↔ Bổ sung dinh dưỡng, vitamin nhóm B và khoáng chất. Chế độ ăn dễ tiêu hóa (mềm, nhiều xơ), đủ vitamin và khoáng chất (hoa quả). Tránh chất kích thích. Uống đủ nước. Nuôi dưỡng đường tĩnh mạch trong những trường hợp cần thiết.

⚕️ Khuyến cáo BHYT: Khi kê đơn, đối chiếu Danh mục & điều kiện/tỷ lệ thanh toán theo Thông tư 20/2022/TT-BYT (áp dụng cùng TT 37/2024/TT-BYT từ 01/01/2025). Thuốc điều trị đích/miễn dịch/giá cao thường có ĐIỀU KIỆN chi trả — cần kiểm tra trước khi kê.

💬 Góp ý bước này

Bước 11. Chống chỉ định, điều chỉnh theo bệnh kèm

📋 Theo Bộ Y tế

Nguyên tắc chung
- Hạn chế lạm dụng nhóm giải lo âu gây nghiện.

📚 Theo Y văn

Chống chỉ định và thận trọng với Benzodiazepine và các thuốc tương tự (Z-drugs)
- Tiền sử lạm dụng chất hoặc nghiện rượu.
- Suy hô hấp nặng (ví dụ: COPD nặng, hội chứng ngưng thở khi ngủ không được điều trị).
- Suy gan nặng.
- Nhược cơ nặng.
- Phụ nữ có thai và cho con bú (cần cân nhắc lợi ích/nguy cơ).
- Người cao tuổi: Tăng nguy cơ té ngã, suy giảm nhận thức, cần dùng liều thấp nhất có hiệu quả và theo dõi chặt chẽ.
Chống chỉ định và thận trọng với thuốc chống trầm cảm
- Thuốc chống trầm cảm ba vòng (TCA - Tricyclic Antidepressants): Chống chỉ định trong bệnh tăng nhãn áp góc đóng, phì đại tiền liệt tuyến, bệnh tim mạch nặng. Thận trọng ở người cao tuổi do tác dụng phụ kháng cholinergic (khô miệng, táo bón, bí tiểu, nhìn mờ, lú lẫn).
- SSRI/SNRI: Thận trọng ở bệnh nhân có tiền sử co giật, rối loạn đông máu. Nguy cơ hội chứng serotonin khi dùng chung với các thuốc serotonergic khác.
Chống chỉ định và thận trọng với thuốc an thần kinh
- Thận trọng ở bệnh nhân có bệnh tim mạch, đái tháo đường, rối loạn lipid máu do nguy cơ tác dụng phụ chuyển hóa và tim mạch.
Điều chỉnh theo bệnh kèm
- Bệnh nhân suy gan/thận: Cần điều chỉnh liều các thuốc được chuyển hóa/thải trừ qua gan/thận.
- Bệnh nhân cao tuổi: Bắt đầu với liều thấp hơn, tăng liều từ từ, ưu tiên các thuốc có ít tác dụng phụ trên nhận thức và vận động.
- Bệnh nhân có rối loạn tâm thần khác: Lựa chọn thuốc có thể điều trị đồng thời cả mất ngủ và rối loạn tâm thần nền (ví dụ: thuốc chống trầm cảm cho bệnh nhân trầm cảm kèm mất ngủ).

📖 Nguồn: Y văn lâm sàng chuẩn (tham khảo: Martindale: The Complete Drug Reference, UpToDate)

💬 Góp ý bước này

Bước 12. Theo dõi đáp ứng

📚 Theo Y văn

Theo dõi lâm sàng
- Đánh giá chất lượng và số lượng giấc ngủ: Thời gian đi vào giấc ngủ, tổng thời gian ngủ, số lần thức giấc, cảm giác sau khi thức dậy.
- Đánh giá các triệu chứng ban ngày: Mức độ mệt mỏi, buồn ngủ, khả năng tập trung, tâm trạng, hiệu suất công việc/học tập.
- Đánh giá tác dụng phụ của thuốc: Buồn ngủ ban ngày, chóng mặt, khô miệng, táo bón, rối loạn tiêu hóa, các tác dụng phụ đặc hiệu của từng nhóm thuốc.
- Sử dụng nhật ký giấc ngủ: Bệnh nhân ghi lại các thông tin về giấc ngủ hàng ngày để theo dõi tiến triển và hiệu quả điều trị.
Theo dõi bằng thang điểm
- Định kỳ sử dụng lại các thang điểm đánh giá mất ngủ (PSQI, ISI), trầm cảm (Beck, Hamilton), lo âu (Zung, Hamilton) để đánh giá khách quan sự cải thiện và điều chỉnh điều trị.
Tái đánh giá nguyên nhân và yếu tố duy trì
- Đánh giá lại các yếu tố tâm lý, xã hội, thói quen sinh hoạt có thể ảnh hưởng đến giấc ngủ để điều chỉnh liệu pháp tâm lý hoặc bổ sung các can thiệp khác.

📖 Nguồn: Y văn lâm sàng chuẩn (tham khảo: UpToDate)

💬 Góp ý bước này

Bước 13. Biến chứng

📋 Theo Bộ Y tế

Biến chứng do chẩn đoán và điều trị chậm trễ
- Có thể dẫn đến lo âu và trầm cảm.
Biến chứng do lạm dụng thuốc
- Biến chứng của việc lạm dụng thuốc giải lo âu (nghiện thuốc, lệ thuộc, hội chứng cai, suy giảm nhận thức).

📚 Theo Y văn

Các biến chứng khác của mất ngủ mạn tính (theo Y văn)
- Suy giảm chức năng nhận thức: Giảm khả năng tập trung, trí nhớ, ra quyết định.
- Giảm hiệu suất làm việc và học tập.
- Tăng nguy cơ tai nạn giao thông và tai nạn lao động.
- Tăng nguy cơ mắc các bệnh lý mạn tính: Béo phì, đái tháo đường type 2, bệnh tim mạch, Tăng huyết áp.
- Suy giảm hệ miễn dịch.
- Ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống và các mối quan hệ xã hội.

📖 Nguồn: Y văn lâm sàng chuẩn (tham khảo: Harrison's Principles of Internal Medicine, UpToDate)

💬 Góp ý bước này

Bước 14. Chuyển tuyến, cờ đỏ

📚 Theo Y văn

Cờ đỏ (Red flags) - Các dấu hiệu cần chuyển tuyến khẩn cấp hoặc đánh giá chuyên sâu
- Xuất hiện các triệu chứng thần kinh mới (ví dụ: yếu liệt, tê bì, rối loạn thăng bằng, co giật) gợi ý nguyên nhân thực tổn.
- Các triệu chứng tâm thần nặng: Ý nghĩ tự sát, hành vi tự hại, loạn thần cấp tính.
- Nghi ngờ hội chứng ngưng thở khi ngủ nặng hoặc các rối loạn giấc ngủ thực thể khác không thể loại trừ bằng thăm khám thông thường.
- Mất ngủ không đáp ứng với các biện pháp điều trị ban đầu (liệu pháp tâm lý và thuốc) sau một thời gian hợp lý.
Chỉ định chuyển tuyến
- Chuyển đến chuyên khoa Tâm thần: Khi mất ngủ kèm theo các rối loạn tâm thần nặng (trầm cảm nặng, rối loạn lo âu lan tỏa không kiểm soát, rối loạn lưỡng cực, loạn thần) cần điều trị chuyên sâu.
- Chuyển đến chuyên khoa Thần kinh/Trung tâm giấc ngủ: Khi nghi ngờ mất ngủ do nguyên nhân thần kinh hoặc các rối loạn giấc ngủ thực thể (hội chứng ngưng thở khi ngủ, RLS, narcolepsy) cần chẩn đoán và điều trị chuyên biệt (ví dụ: đa ký giấc ngủ).
- Chuyển đến chuyên gia tâm lý/tâm thần học: Để thực hiện liệu pháp hành vi nhận thức cho mất ngủ (CBT-I) khi các can thiệp ban đầu không hiệu quả hoặc bệnh nhân ưu tiên điều trị không dùng thuốc.

📖 Nguồn: Y văn lâm sàng chuẩn (tham khảo: UpToDate, DSM-5)

💬 Góp ý bước này

⭐ Bài này với bạn thế nào?

Hữu ích

Dễ sử dụng

Trình bày học thuật

Thấy bài hữu ích? Gửi cho bạn cùng lớp.