💊 Điều trị — nhóm theo cơ chế (thuốc cùng nhóm thay thế được nhau)
💊 Liều tham khảo
Liều dưới đây chỉ để học/định hướng — luôn đối chiếu phác đồ hiện hành, cân nặng và chức năng gan–thận trước khi dùng.
📚 Bối cảnh: Mục tiêu điều trị là giảm natri máu về mức bình thường (135-145 mEq/L). Tốc độ điều chỉnh natri máu cần được thực hiện từ từ để tránh biến chứng thần kinh nghiêm trọng như phù não. Đối với tăng natri máu cấp tính (≤ 48 giờ), tốc độ giảm natri máu tối đa là 10-12 mEq/L trong 24 giờ đầu, sau đó 18 mEq/L trong 48 giờ. Đối với tăng natri máu mạn tính (> 48 giờ), tốc độ giảm natri máu tối đa là 8-10 mEq/L trong 24 giờ đầu, không quá 0.5 mEq/L/giờ. Lượng nước thiếu hụt (L) có thể ước tính bằng công thức: Thể trọng (kg) x 0.6 (nam) hoặc 0.5 (nữ) x [(Na hiện tại / 140) - 1].
Bù dịch đường tĩnh mạch
⚙ Cung cấp nước tự do để pha loãng natri máu, đồng thời bù lại thể tích dịch thiếu hụt tùy thuộc vào tình trạng thể tích dịch của bệnh nhân.
💊 Dung dịch Glucose 5% (D5W)
Tốc độ truyền phụ thuộc mức độ tăng natri máu và tình trạng thể tích dịch, thường 250-500 mL/giờ ban đầu, sau đó điều chỉnh để giảm Na máu 0.5-1 mEq/L/giờ · Tĩnh mạch
💊 Dung dịch NaCl 0.45% (nửa muối)
Tốc độ truyền phụ thuộc mức độ tăng natri máu và tình trạng thể tích dịch, thường 100-250 mL/giờ ban đầu, sau đó điều chỉnh · Tĩnh mạch
↔ D5W cung cấp nước tự do. NaCl 0.45% cung cấp nước tự do và một lượng nhỏ natri. Lựa chọn dịch truyền tùy thuộc vào tình trạng thể tích dịch của bệnh nhân (giảm, bình thường, tăng) và tốc độ điều chỉnh natri máu mong muốn. Trong trường hợp giảm thể tích nặng, có thể bắt đầu bằng NaCl 0.9% để ổn định huyết động trước khi chuyển sang dịch nhược trương.
Điều trị nguyên nhân cụ thể
⚙ Giải quyết căn nguyên gây tăng natri máu để ngăn ngừa tái phát và hỗ trợ điều chỉnh natri máu.
💊 Desmopressin (cho đái tháo nhạt trung ương)
1-2 mcg tiêm tĩnh mạch hoặc dưới da mỗi 12-24 giờ, hoặc 10-20 mcg xịt mũi 1-2 lần/ngày · Tĩnh mạch/Dưới da/Xịt mũi
💊 Lợi tiểu thiazid (cho đái tháo nhạt tại thận)
Hydrochlorothiazide 25-50 mg/ngày · Uống
💊 Insulin (cho hôn mê tăng áp lực thẩm thấu)
Theo phác đồ điều trị đái tháo đường, thường là truyền tĩnh mạch insulin liên tục · Tĩnh mạch
↔ Các thuốc này được sử dụng để điều trị các nguyên nhân cụ thể gây tăng natri máu, không phải là điều trị trực tiếp tăng natri máu mà là điều trị bệnh nền.
Lọc máu (Dialysis)
⚙ Loại bỏ natri và nước dư thừa trong trường hợp tăng natri máu nặng, kháng trị hoặc kèm theo suy thận cấp/mạn tính không thể điều trị bằng các phương pháp khác.
↔ Chỉ định trong trường hợp tăng natri máu nặng, có biến chứng thần kinh, hoặc khi các phương pháp điều trị khác không hiệu quả, đặc biệt khi có suy thận hoặc quá tải dịch nặng.
⚕️ Khuyến cáo BHYT: Khi kê đơn, đối chiếu Danh mục & điều kiện/tỷ lệ thanh toán theo Thông tư 20/2022/TT-BYT (áp dụng cùng TT 37/2024/TT-BYT từ 01/01/2025). Thuốc điều trị đích/miễn dịch/giá cao thường có ĐIỀU KIỆN chi trả — cần kiểm tra trước khi kê.