Tài liệu trên website https://hoclamsang.vn dùng để tra cứu, phục vụ hoạt động giảng dạy và học tập, không phải là tài liệu hướng dẫn việc tự điều trị. Các hoạt động tư vấn y khoa hoặc điều trị phải có bác sĩ chuyên khoa hướng dẫn.
← Trang chủ

Trạng thái động kinh

ICD-10 · G41.9Thần kinh, Hồi sức cấp cứu✓ Đã pre-checkChuyên khoa1493/QĐ-BYT (22/4/2015) — Hồi sức tích cực
🕒 Cập nhật: 09/11/2026 · 📚 Nguồn: 1493/QĐ-BYT (22/4/2015) — Hồi sức tích cực
🔗 Triệu chứng / hội chứng liên quan — bấm để mở cửa tiếp cận
🟡 Co giật🟡 Rối loạn ý thức
📖 Tổng quan bệnh học
Định nghĩa: Trạng thái động kinh là một tình trạng cấp cứu thần kinh nghiêm trọng, đặc trưng bởi các cơn động kinh kéo dài hoặc liên tiếp mà không có sự phục hồi ý thức hoàn toàn giữa các cơn. Tình trạng này có nguy cơ cao gây ra di chứng trí tuệ vĩnh viễn và các tổn thương não không hồi phục nếu cơn kéo dài.
Dịch tễ: Nội dung bệnh không cung cấp số liệu dịch tễ cụ thể về Trạng thái động kinh. Tuy nhiên, đây là một tình trạng cấp cứu thần kinh đòi hỏi sự can thiệp kịp thời.
Cơ chế bệnh sinh: Trạng thái động kinh có thể phát sinh từ nhiều nguyên nhân khác nhau. Các yếu tố nguy cơ bao gồm tổn thương thần kinh trung ương cấp tính hoặc mạn tính. Ngoài ra, rối loạn chuyển hóa, ngộ độc hoặc tiền sử động kinh cũng là những nguyên nhân thường gặp.
Phân loại: Trạng thái động kinh được phân loại dựa trên biểu hiện lâm sàng của cơn. Các dạng chính bao gồm tình trạng động kinh toàn thể co giật – tăng trương lực (tonico – clonique). Ngoài ra, còn có cơn vắng ý thức kéo dài hoặc liên tiếp và tình trạng động kinh một phần.

Bước 1. Bệnh sử và lý do đến khám

📋 Theo Bộ Y tế
  • Lý do đến khám
    • Cơn co giật kéo dài trên 5 phút
    • Có trên hoặc bằng 2 cơn co giật mà giữa các cơn không có sự phục hồi hoàn toàn ý thức
  • Bệnh sử/diễn tiến
    • Các cơn động kinh toàn thể nối tiếp nhau, không phục hồi ý thức giữa các cơn
    • Đôi khi cơn động kinh chỉ biểu hiện kín đáo trên lâm sàng bằng co giật nhẹ ở mặt
    • Có thể chỉ biểu hiện bằng hôn mê
    • Biểu hiện bằng tình trạng lẫn lộn
    • Có thể có co giật kín đáo mi mắt
    • Nhiều hình thái cơn co giật nối tiếp nhau với thiếu sót vận động giữa các cơn
    • Rối loạn lời nói kéo dài
    • Tình trạng lẫn lộn
💬 Góp ý bước này

Bước 2. Tiền sử, yếu tố nguy cơ

📋 Theo Bộ Y tế
  • Tổn thương thần kinh trung ương cấp tính
    • Viêm não hoặc viêm màng não (do vi khuẩn: não mô cầu, liên cầu, cúm, tụ cầu; do vi-rút: herpes, adeno; do nấm: Cryptococcus, aspergillus; do vi khuẩn lao; do kí sinh trùng: ấu trùng giun lươn, sán não)
    • Huyết khối tĩnh mạch não (do nhiễm khuẩn, do rối loạn đông máu)
    • Bệnh lí mạch máu não (nhồi máu não, xuất huyết não, xuất huyết dưới nhện)
    • Tổn thương não do chấn thương
    • Bệnh não do tăng huyết áp
    • Tổn thương não do giảm oxy và thiếu máu (sau ngừng tuần hoàn, ngừng thở)
  • Tổn thương thần kinh trung ương mạn tính
    • Tiền sử tai biến mạch máu não
    • U não
  • Rối loạn chuyển hóa hoặc ngộ độc
    • Quá liều thuốc (amphetamine)
    • Hội chứng cai thuốc (benzodiazepine, rượu)
    • Do các thuốc điều trị (betalactam, theophylline)
    • Tăng hoặc hạ đường máu
    • Rối loạn điện giải (hạ natri máu hoặc hạ canxi máu)
    • Sốt cao ở trẻ em
  • Động kinh
    • Ngừng đột ngột hoặc thay đổi liều thuốc chống động kinh
    • Động kinh tâm thần
💬 Góp ý bước này

Bước 3. Triệu chứng, dấu hiệu

📋 Theo Bộ Y tế
  • Tình trạng động kinh toàn thể co giật – tăng trương lực (tonico – clonique)
    • Các cơn động kinh toàn thể nối tiếp nhau, không phục hồi ý thức giữa các cơn
    • Đôi khi cơn động kinh chỉ biểu hiện kín đáo trên lâm sàng bằng co giật nhẹ ở mặt
    • Có thể chỉ biểu hiện bằng hôn mê
  • Cơn vắng ý thức kéo dài hoặc liên tiếp
    • Thường biểu hiện bằng tình trạng lẫn lộn
    • Có thể có co giật kín đáo mi mắt
    • Nguy cơ di chứng trí tuệ vĩnh viễn nếu cơn kéo dài
  • Tình trạng động kinh một phần
    • Nhiều hình thái
    • Cơn co giật nối tiếp nhau với thiếu sót vận động giữa các cơn
    • Rối loạn lời nói kéo dài
    • Tình trạng lẫn lộn
    • Nguy cơ có các tổn thương não không hồi phục
💬 Góp ý bước này

Bước 4. Hội chứng

📋 Theo Bộ Y tế
  • Hội chứng Trạng thái động kinh toàn thể co giật – tăng trương lực (tonico – clonique): Các cơn động kinh toàn thể nối tiếp nhau, không phục hồi ý thức giữa các cơn, đôi khi cơn động kinh chỉ biểu hiện kín đáo trên lâm sàng bằng co giật nhẹ ở mặt, có thể chỉ biểu hiện bằng hôn mê.
  • Hội chứng Cơn vắng ý thức kéo dài hoặc liên tiếp: Thường biểu hiện bằng tình trạng lẫn lộn, có thể có co giật kín đáo mi mắt, nguy cơ di chứng trí tuệ vĩnh viễn nếu cơn kéo dài.
  • Hội chứng Tình trạng động kinh một phần: Nhiều hình thái, cơn co giật nối tiếp nhau với thiếu sót vận động giữa các cơn (rối loạn lời nói kéo dài, tình trạng lẫn lộn), nguy cơ có các tổn thương não không hồi phục.
💬 Góp ý bước này

Bước 5. Chẩn đoán phân biệt

🔀 Chẩn đoán phân biệt (bấm tên bệnh để mở bài)
Co giật giả (Psychogenic Non-Epileptic Seizures - PNES) — Thường kéo dài, dao động, cử động không đồng bộ, ý thức được bảo tồn, không có lú lẫn sau cơn, điện não đồ (EEG) bình thường trong cơn.
Ngất (Syncope) — Mất ý thức ngắn, thường do tư thế đứng hoặc phản xạ phế vị, hồi phục nhanh, không có trạng thái sau cơn kéo dài, thường có triệu chứng tiền triệu (choáng váng, thay đổi thị giác).
Đau nửa đầu có aura (đặc biệt đau nửa đầu phức tạp) — Triệu chứng thần kinh (thị giác, cảm giác, vận động) có thể giống động kinh cục bộ, nhưng thường tiến triển chậm hơn, đau đầu theo sau aura, EEG bình thường.
Cơn thiếu máu não thoáng qua (Transient Ischemic Attack - TIA) — Thiếu sót thần kinh khu trú cấp tính, nhưng thường là triệu chứng âm tính (mất chức năng) hơn là dương tính (giật), thường tự hết trong vài phút đến vài giờ, không có trạng thái sau cơn, EEG bình thường.
Bệnh não chuyển hóa (ví dụ: hạ đường huyết nặng, hạ natri máu, bệnh não gan) — Có thể gây thay đổi trạng thái tâm thần, rung giật cơ hoặc thậm chí co giật toàn thể, nhưng thường không phải hoạt động co giật liên tục, nhịp nhàng. Rối loạn chuyển hóa cơ bản là yếu tố then chốt.
💬 Góp ý bước này

Bước 6. Cận lâm sàng, xét nghiệm

📋 Theo Bộ Y tế
  • Điện não đồ (EEG)
  • Chọc dịch não tủy
  • Chụp cộng hưởng từ (MRI) sọ não
  • Chụp cắt lớp vi tính (CT) sọ não
  • Các xét nghiệm chẩn đoán nguyên nhân
    • Tìm amphetamin, rượu, thuốc ngủ (xét nghiệm máu và/hoặc nước tiểu)
    • Các rối loạn điện giải máu (hạ natri máu hoặc hạ canxi máu)
  • Các chẩn đoán hình ảnh và xét nghiệm khác
    • Đánh giá nguyên nhân và biến chứng của trạng thái động kinh
  • Xét nghiệm đường máu mao mạch
  • Công thức máu, điện giải, canxi, chức năng gan/thận, độc chất, nồng độ thuốc chống động kinh, khí máu động mạch
🔬 Cận lâm sàng — theo độ đặc hiệu
🥇 Khẳng định chẩn đoán
Điện não đồ (EEG)
Sóng động kinh kéo dài — Xác định chẩn đoán trạng thái động kinh và phân loại tổn thương trên hệ thống thần kinh trung ương, đặc biệt khi biểu hiện lâm sàng không rõ ràng.
📊 Hỗ trợ/gợi ý
Chọc dịch não tủy (LP)
Không có ngưỡng cụ thể, dựa vào kết quả xét nghiệm dịch não tủy — Phát hiện các tình trạng viêm màng não do vi khuẩn, virus, nấm, lao, kí sinh trùng.
Chụp cộng hưởng từ (MRI) sọ não
Không có ngưỡng cụ thể, dựa vào hình ảnh tổn thương — Xác định huyết khối tĩnh mạch, tổn thương não do thiếu oxy, do hạ đường máu.
Chụp cắt lớp vi tính (CT) sọ não
Không có ngưỡng cụ thể, dựa vào hình ảnh tổn thương — Xác định tổn thương nhồi máu não, xuất huyết não, xuất huyết dưới nhện, các chấn thương sọ não, các tổn thương u não.
Xét nghiệm máu và/hoặc nước tiểu tìm amphetamin, rượu, thuốc ngủ
Dương tính (theo Y văn) — Chẩn đoán nguyên nhân do ngộ độc hoặc quá liều thuốc.
Natri máu
< 135 mEq/L (theo Y văn) — Chẩn đoán nguyên nhân do hạ natri máu.
Canxi máu
< 8.5 mg/dL (hoặc < 2.1 mmol/L) (theo Y văn) — Chẩn đoán nguyên nhân do hạ canxi máu.
Đường máu
< 70 mg/dL (3.9 mmol/L) hoặc > 200 mg/dL (11.1 mmol/L) (theo Y văn) — Chẩn đoán nguyên nhân do tăng hoặc hạ đường máu.
Khí máu động mạch
pH < 7.35, PaCO2 > 45 mmHg, HCO3 < 22 mEq/L (toan chuyển hóa/hô hấp) (theo Y văn) — Đánh giá tình trạng toan chuyển hóa, toan hô hấp và các rối loạn thăng bằng kiềm toan khác.
Nồng độ thuốc chống động kinh trong máu
Thay đổi tùy loại thuốc (ví dụ: Phenytoin 10-20 mcg/mL) (theo Y văn) — Đánh giá nguyên nhân do ngừng đột ngột hoặc thay đổi liều thuốc chống động kinh, hoặc để điều chỉnh liều.
💬 Góp ý bước này

Bước 7. Chẩn đoán xác định

📋 Theo Bộ Y tế
  • Lâm sàng
    • Co giật kéo dài trên 30 phút
    • Hoặc co giật kéo dài trên 5 phút mà không có hồi phục thần kinh giữa các cơn
  • Cận lâm sàng
    • Điện não xác định các sóng động kinh kéo dài
💬 Góp ý bước này

Bước 8. Chẩn đoán mức độ/giai đoạn

📋 Theo Bộ Y tế
  • Nguy cơ di chứng trí tuệ vĩnh viễn nếu cơn kéo dài
  • Nguy cơ có các tổn thương não không hồi phục
📚 Theo Y văn
  • Các hệ thống phân loại mức độ/giai đoạn
    • Trạng thái động kinh kháng trị (Refractory Status Epilepticus - RSE): Không đáp ứng với thuốc chống động kinh hàng đầu (benzodiazepine) và hàng thứ hai (ví dụ: phenytoin, valproate, levetiracetam).
    • Trạng thái động kinh siêu kháng trị (Super-refractory Status Epilepticus - SRSE): Trạng thái động kinh tiếp tục hoặc tái phát sau 24 giờ hoặc hơn kể từ khi bắt đầu điều trị gây mê, bao gồm cả các trường hợp tái phát khi giảm liều thuốc gây mê.
    • Thang điểm mức độ nặng trạng thái động kinh (Status Epilepticus Severity Scale - STESS): Đánh giá dựa trên tuổi, loại cơn, tiền sử và kết quả EEG.
    • Thang điểm tử vong dựa trên dịch tễ học trong trạng thái động kinh (Epidemiology-based Mortality Score in Status Epilepticus - EMSE): Dự đoán tỷ lệ tử vong.
  • Các thăm dò xác định mức độ/giai đoạn
    • Theo dõi lâm sàng: Quan sát thời gian co giật và đáp ứng với điều trị.
    • Điện não đồ (EEG): Theo dõi EEG liên tục (cEEG) để phát hiện trạng thái động kinh không co giật (non-convulsive SE) và đánh giá hiệu quả điều trị.
    • Chụp cộng hưởng từ (MRI) sọ não: Đánh giá tổn thương não do trạng thái động kinh kéo dài, đặc biệt ở cấu trúc limbic như hồi hải mã.
📖 Nguồn: Y văn lâm sàng chuẩn (tham khảo: UpToDate, Neurocritical Care Society Guidelines)
💬 Góp ý bước này

Bước 9. Chẩn đoán nguyên nhân

📋 Theo Bộ Y tế
  • Tổn thương thần kinh trung ương cấp tính
    • Viêm não hoặc viêm màng não (do vi khuẩn: não mô cầu, liên cầu, cúm, tụ cầu; do vi-rút: herpes, adeno; do nấm: Cryptococcus, aspergillus; do vi khuẩn lao; do kí sinh trùng: ấu trùng giun lươn, sán não)
    • Huyết khối tĩnh mạch não (do nhiễm khuẩn, do rối loạn đông máu)
    • Bệnh lí mạch máu não (nhồi máu não, xuất huyết não, xuất huyết dưới nhện)
    • Tổn thương não do chấn thương
    • Bệnh não do tăng huyết áp
    • Tổn thương não do giảm oxy và thiếu máu (sau ngừng tuần hoàn, ngừng thở)
  • Tổn thương thần kinh trung ương mạn tính
    • Tiền sử tai biến mạch máu não
    • U não
  • Rối loạn chuyển hóa hoặc ngộ độc
    • Quá liều thuốc (amphetamine)
    • Hội chứng cai thuốc (benzodiazepine, rượu)
    • Do các thuốc điều trị (betalactam, theophylline)
    • Tăng hoặc hạ đường máu
    • Rối loạn điện giải (hạ natri máu hoặc hạ canxi máu)
    • Sốt cao ở trẻ em
  • Động kinh
    • Ngừng đột ngột hoặc thay đổi liều thuốc chống động kinh
    • Động kinh tâm thần
  • Các thăm dò chẩn đoán nguyên nhân
    • Chọc dịch não tủy: Phát hiện các tình trạng viêm màng não do vi khuẩn, virus, nấm, lao, kí sinh trùng.
    • Chụp cộng hưởng từ sọ não: xác định huyết khối tĩnh mạch, tổn thương não do thiếu oxy, do hạ đường máu.
    • Chụp CT sọ não: xác định tổn thương nhồi máu não, xuất huyết não, xuất huyết dưới nhện, các chấn thương sọ não, các tổn thương u não.
    • Điện não: Rất có giá trị chẩn đoán trạng thái động kinh mà biểu hiện lâm sàng không rõ ràng.
    • Các xét nghiệm máu và/hoặc nước tiểu: Tìm amphetamin, rượu, thuốc ngủ.
    • Các xét nghiệm điện giải máu: Phát hiện hạ natri máu hoặc hạ canxi máu.
💬 Góp ý bước này

Bước 10. Điều trị

💊 Điều trị — nhóm theo cơ chế (thuốc cùng nhóm thay thế được nhau)
💊 Liều tham khảo
Liều dưới đây chỉ để học/định hướng — luôn đối chiếu phác đồ hiện hành, cân nặng và chức năng gan–thận trước khi dùng.
📚 Bối cảnh: Nguyên tắc xử trí trạng thái động kinh bao gồm đảm bảo chức năng sống cơ bản (hô hấp, huyết động, toan chuyển hóa, thân nhiệt, sơ cứu các chấn thương) và cắt ngay các cơn co giật bằng mọi thuốc có sẵn, càng nhanh càng tốt. Cần xem xét cho thiamin (100mg) và glucose (50ml glucose 20%) nếu nghi ngờ do hạ đường huyết.
Benzodiazepines
⚙ Thuốc cắt cơn co giật đầu tay vì tác dụng cắt cơn co giật nhanh, tác động thông qua thụ thể GABA (Gamma-aminobutyric acid).
💊 Lorazepam (Temesta)
4mg, nhắc lại mỗi 2 - 4mg cho đến liều tối đa là 0,1mg/kg · Tiêm tĩnh mạch
💊 Diazepam (Valium)
(liều: theo Y văn / kinh nghiệm) · Tiêm tĩnh mạch
💊 Midazolam (Hypnovel)
(liều: theo Y văn / kinh nghiệm) · Tiêm tĩnh mạch (có thể truyền liên tục)
💊 Clonazepam (Rivotril)
(liều: theo Y văn / kinh nghiệm) · Tiêm tĩnh mạch
↔ Lorazepam được ưu tiên do thời gian duy trì tác dụng dài hơn. Các thuốc trong nhóm này có thể thay thế nhau tùy theo tình trạng sẵn có và đặc điểm dược động học.
Hydantoins
⚙ Ổn định màng tế bào thần kinh bằng cách kéo dài trạng thái bất hoạt của kênh natri, hiệu quả đặc biệt với cơn động kinh cục bộ và dự phòng tái phát cơn co giật trong thời gian dài.
💊 Phenytoin (Dyhydan, Dilantin)
18-20mg/kg, tốc độ tối đa 50mg/phút · Tiêm tĩnh mạch
💊 Fosphenytoin
18-20mg/kg, tốc độ tối đa 150mg/phút · Tiêm tĩnh mạch
↔ Fosphenytoin là tiền chất của phenytoin, có thể tiêm nhanh hơn và ít tác dụng phụ tại chỗ hơn. Cần tiêm chậm để tránh tác dụng phụ ức chế tuần hoàn.
Barbiturates
⚙ Tác động thông qua GABA receptor, kéo dài thời gian mở kênh Cl- gây ức chế thần kinh trung ương mạnh.
💊 Phenobarbital
5mg/kg, liều tối đa 20mg/kg trong 15 phút · Tiêm tĩnh mạch
💊 Thiopental
Tấn công 3-5mg/kg sau đó 50mg/phút, duy trì 1-5mg/kg/giờ · Tiêm tĩnh mạch (tấn công và duy trì)
↔ Rất hiệu quả nhưng có nguy cơ ức chế thần kinh, ngừng thở, truỵ mạch, tổn thương gan. Nguy cơ ức chế thần kinh tăng lên khi phối hợp với benzodiazepine.
Thuốc gây mê tĩnh mạch (IV Anesthetics)
⚙ Gây ức chế thần kinh trung ương mạnh, thường dùng khi điều trị trạng thái động kinh trơ (refractory status epilepticus).
💊 Propofol
(liều: theo Y văn / kinh nghiệm) · Tiêm tĩnh mạch (truyền liên tục)
↔ Tác dụng nhanh, thời gian tác dụng ngắn. Có thể gây tụt huyết áp hoặc ức chế hô hấp. Nguy hiểm là hội chứng truyền propofol (PRIS - Propofol Infusion Syndrome).
Các thuốc chống động kinh khác
⚙ Cơ chế đa dạng tùy thuốc, được sử dụng như thuốc hàng thứ hai hoặc thứ ba khi các thuốc ban đầu không hiệu quả.
💊 Valproate (Depakine)
20-40mg/kg trong 10 phút · Tiêm tĩnh mạch
💊 Levetiracetam
2g · Tiêm tĩnh mạch
💊 MgSO4
2-4g/5 phút tĩnh mạch sau đó truyền 1g/giờ trong 24 giờ · Tiêm tĩnh mạch (chủ yếu dùng trong sản giật)
💊 Lidocain
(liều: theo Y văn / kinh nghiệm) · Tiêm tĩnh mạch
↔ Valproate và Levetiracetam là các lựa chọn thay thế cho phenytoin/fosphenytoin hoặc barbiturat. MgSO4 đặc biệt hiệu quả trong sản giật. Lidocain ít được dùng do hiệu quả thoáng qua và nhiều tác dụng phụ.
Thuốc giãn cơ
⚙ Không phải thuốc chống động kinh, chủ yếu dùng để khống chế các hậu quả của cơn giật (ví dụ: chấn thương, tiêu cơ vân) bằng cách làm liệt cơ.
↔ Chỉ dùng khi cần kiểm soát các biểu hiện vận động của cơn giật mà không ảnh hưởng đến hoạt động điện não. Cần theo dõi EEG liên tục để đảm bảo cơn động kinh đã được kiểm soát.
Đảm bảo hô hấp
⚙ Bảo vệ đường thở và duy trì oxy hóa máu đầy đủ, đặc biệt quan trọng ở bệnh nhân hôn mê hoặc có nguy cơ suy hô hấp.
↔ Đặt nội khí quản (bảo vệ đường thở, hút đờm). Thở máy chế độ kiểm soát thể tích nếu hôn mê. Theo dõi SpO2 (> 95%) và khí máu động mạch.
Đảm bảo huyết động
⚙ Duy trì huyết áp và tưới máu mô đầy đủ để tránh tổn thương cơ quan do thiếu máu.
↔ Theo dõi nhịp tim và huyết áp. Đặt catheter tĩnh mạch trung tâm để đảm bảo truyền dịch, truyền thuốc và đo áp lực tĩnh mạch trung tâm. Nếu tụt huyết áp: bồi phụ thể tích, thuốc vận mạch, đảm bảo thông khí, điều chỉnh rối loạn toan chuyển hoá nặng.
Điều chỉnh toan chuyển hóa
⚙ Kiểm soát tình trạng toan máu, thường tự điều chỉnh sau khi kiểm soát được co giật. Nếu nặng, cần can thiệp.
💊 NaHCO3
(liều: theo Y văn / kinh nghiệm) · Tiêm tĩnh mạch
↔ Theo dõi khí máu động mạch. Đa số toan chuyển hoá sẽ tự điều chỉnh sau khi đã kiểm soát được co giật. NaHCO3 chỉ dùng khi toan rất nặng (pH < 7,15). Có thể kết hợp toan hô hấp, chú ý điều chỉnh lại lưu lượng thông khí/phút.
Hạ thân nhiệt
⚙ Kiểm soát thân nhiệt để giảm tổn thương thần kinh trung ương do sốt cao.
💊 Paracetamol
0,5g/ mỗi 4 giờ · Uống/Tiêm tĩnh mạch
↔ Thường gặp do bản thân co giật gây ra. Cần nhanh chóng hạ thân nhiệt < 39°C bằng chườm lạnh, thoáng gió, và paracetamol.
Điều trị phù não
⚙ Giảm áp lực nội sọ và phù não để bảo vệ não khỏi tổn thương thứ phát.
💊 Manitol
0,5 - 1 g/kg cân nặng mỗi 4 – 6 giờ · Truyền tĩnh mạch nhanh trong 30 phút
💊 Methylprednisolon
40mg/ 6 -8 giờ · Tiêm tĩnh mạch
💊 Dexamethasone
(liều: theo Y văn / kinh nghiệm) · Tiêm tĩnh mạch
↔ Nằm đầu cao 45 độ. Khống chế cơn giật. Dexamethasone được dùng trong viêm màng não.
Phòng và điều trị tiêu cơ vân
⚙ Ngăn ngừa và xử trí tổn thương thận cấp do tiêu cơ vân, thường gặp do co giật kéo dài.
↔ Truyền dịch và cho đi tiểu nhiều (100 ml/giờ) và thuốc lợi tiểu tĩnh mạch nếu thấy cần thiết.
Sơ cứu các chấn thương kèm theo
⚙ Xử lý các chấn thương phát sinh do cơn co giật để tránh biến chứng và cải thiện tiên lượng.
↔ Chấn thương sọ não, chấn thương hàm mặt, gãy xương… cần được chú ý và xử trí kịp thời.
⚕️ Khuyến cáo BHYT: Khi kê đơn, đối chiếu Danh mục & điều kiện/tỷ lệ thanh toán theo Thông tư 20/2022/TT-BYT (áp dụng cùng TT 37/2024/TT-BYT từ 01/01/2025). Thuốc điều trị đích/miễn dịch/giá cao thường có ĐIỀU KIỆN chi trả — cần kiểm tra trước khi kê.
💬 Góp ý bước này

Bước 11. Chống chỉ định, điều chỉnh theo bệnh kèm

📋 Theo Bộ Y tế
  • Phenytoin
    • Chống chỉ định: bệnh tim mất bù, rối loạn dẫn truyền.
    • Không nên dùng ở người già, bệnh mạch vành.
📚 Theo Y văn
  • Benzodiazepines, Barbiturates, Propofol
    • Thận trọng ở bệnh nhân suy hô hấp hoặc tụt huyết áp do nguy cơ ức chế hô hấp và tim mạch.
  • Valproate
    • Thận trọng ở bệnh nhân có bệnh gan hoặc rối loạn đông máu.
  • MgSO4
    • Chống chỉ định ở bệnh nhân suy thận nặng hoặc block tim.
📖 Nguồn: Y văn lâm sàng chuẩn (tham khảo: Harrison's Principles of Internal Medicine, UpToDate)
💬 Góp ý bước này

Bước 12. Theo dõi đáp ứng

📋 Theo Bộ Y tế
  • Theo dõi các dấu hiệu sống
    • SpO2 (> 95%)
    • Nhịp tim và huyết áp
    • Điện tim
  • Theo dõi khí máu động mạch
  • Theo dõi điện não
    • Trong 12 - 24 giờ sau khi ngừng truyền thuốc chống co giật
    • Nếu người bệnh tỉnh và không có co giật
  • Kiểm tra nồng độ thuốc trong máu
    • Kiểm tra liều phenytoin máu mỗi 1-2 giờ/lần sau tiêm
  • Theo dõi và phát hiện các biến chứng
    • Nhiễm khuẩn
    • Rối loạn huyết động
  • Đánh giá đáp ứng điều trị
    • Nếu ngừng co giật: tiếp tục thăm dò để chẩn đoán (CT sọ, chọc dịch não tủy)
    • Nếu co giật tiếp diễn: thêm 5-10mg phenytoin, xét cho thuốc chống co giật thứ hai (Valproat, Levetiracetam, Phenobarbital)
    • Nếu có dấu hiệu giảm oxy hóa máu hoặc hôn mê (Glasgow < 12 điểm): đặt ống nội khí quản và thở máy
    • Nếu co giật được kiểm soát: tiếp tục các thuốc chống co giật đường uống
    • Nếu không kiểm soát được co giật (trạng thái động kinh kháng trị): dùng các thuốc chống co giật khác (propofol, pentobarbital), dùng biện pháp hạ thân nhiệt, thêm thuốc chống co giật đường uống
    • Nếu co giật tiếp diễn (lâm sàng hoặc điện não) dù đã dùng hai thuốc chống động kinh: dùng thuốc truyền tĩnh mạch để kiểm soát (midazolam), có thể tiêm nhanh liều nạp, điều chỉnh liều thuốc truyền để kiểm soát cơn giật
    • Theo dõi điện não trong 12-24 giờ sau khi ngừng truyền thuốc chống co giật.
💬 Góp ý bước này

Bước 13. Biến chứng

📋 Theo Bộ Y tế
  • Tổn thương não vĩnh viễn
    • Khi có cơn co giật kéo dài trên 30 - 45 phút có thể gây ra các tổn thương não (nhất là cấu trúc limbic như hồi hải mã): não, di chứng thần kinh, trí tuệ vĩnh viễn.
  • Các hậu quả khác do tình trạng Động kinh kéo dài
    • Chấn thương: chấn thương sọ não, trật khớp vai, gãy xương, đụng dập tạng.
    • Rối loạn hô hấp: ứ đọng, viêm phổi do sặc, toan hô hấp.
    • Rối loạn huyết động.
    • Toan chuyển hoá.
    • Rối loạn thân nhiệt, mất nước, tiêu cơ vân.
💬 Góp ý bước này

Bước 14. Chuyển tuyến, cờ đỏ

📚 Theo Y văn
  • Cờ đỏ (Red flags)
    • Co giật kéo dài hơn 5 phút.
    • Co giật tái phát mà bệnh nhân không hồi phục ý thức hoàn toàn giữa các cơn.
    • Suy hô hấp hoặc ngừng thở.
    • Tụt huyết áp hoặc sốc.
    • Hôn mê sâu hoặc Glasgow Coma Scale (GCS) giảm nhanh.
    • Không đáp ứng với điều trị chống động kinh ban đầu (ví dụ: benzodiazepine).
    • Dấu hiệu tổn thương thần kinh khu trú mới xuất hiện.
    • Sốt cao không rõ nguyên nhân kèm co giật.
  • Chuyển tuyến
    • Bệnh nhân trạng thái động kinh cần được chuyển đến cơ sở y tế có khả năng hồi sức cấp cứu và chuyên khoa thần kinh (ví dụ: khoa Hồi sức tích cực, khoa Thần kinh) ngay lập tức nếu không thể kiểm soát cơn co giật tại tuyến ban đầu hoặc có các biến chứng nặng.
    • Chuyển tuyến để thực hiện các thăm dò chẩn đoán chuyên sâu (ví dụ: MRI sọ não, EEG liên tục) và điều trị các nguyên nhân phức tạp hoặc trạng thái động kinh kháng trị.
📖 Nguồn: Y văn lâm sàng chuẩn (tham khảo: UpToDate, Neurocritical Care Society Guidelines)
💬 Góp ý bước này
⭐ Bài này với bạn thế nào?
Hữu ích
Dễ sử dụng
Trình bày học thuật
Thấy bài hữu ích? Gửi cho bạn cùng lớp.